سئویلمیشلر

مین سؤزده ان چوخ باخیلمیش تورکجه شعرلر

نه یی نه یه ووردومسا دا

هئچه چیخدی هامیسی.

 

آللاه بیردی، اینسان ایکی

اوچه چیخدی هامیسی.

 

 اکن گئتدی، بیتن قالدی

قوردا- قوشا یئم اولدو

 

بو قفسده بیر من قالدیم

نئجه چیخدی هامیسی؟!

 

 گؤزونده یاشی آلدادیب

هره بیر جور آغلادی.

 

گوندوز گونشی آلدادیب

گئجه چیخدی هامیسی.

 

 بیلینمه دی یاسدی، تویدو،

یئین یئدی، دویان دویدو

 

پاییز گلدی سایان سایدی

جوجه چیخدی هامیسی

طالئعیمه باخ،
دوشونجه‌لریم یاساق،
دویقولاریم یاساق،
گئچمیشیمدن سؤز آچماغیم یاساق،
گله‌جه ییمدن دانیشماغیم یاساق،
آتا-بابامین آدین چکمه‌ییم یاساق،
آتامدان آد آپارماغیم یاساق..
بیلیرسن؟
آنادان دوغولاندا بئله،
اؤزوم بیلمه یه ـ بیلمه یه،
دیل آچیب دانیشدیغیم دیلده،
دانیشماغیم دا
یاساق ایمیش، یاساق،

گئدیرسیز مکه یه تکمیل اولا ایمان حاجیلار؟
وئره آللاه سیزه مین حوری و قیلمان حاجیلار؟
فیکر ائدیرسیز کی قیامت ده ده وار خر تو خری
آغ آراق چین اولاجاق هر کسه نین تاج سری
آلاجاق دور و بریز حوری و قیلمان و پری ؟
وئره جکلر سیزه ده روضه رضوان حاجیلار؟

گئدیرسیز مکه یه بو ملتی آلداتماق اوچون
اوزاداز ساققالیزی جینسی باهاساتماق اوچون
یاکی شیطان کیشی لر شیطانا داش آتماق اوچون
شیطانی وورمایئن آی کوهنه مسلمان حاجیلار

هئچ اولوب بیر گئجه سیز باش چکه سیز قونشولارا
گؤره سیز قونشونون آروادی عجب گئیدی قارا
اَری بیچاره آجیندان اؤزونو چکدی دارا
سیز دوغوردان حاجی سیز یا کی یالاندان حاجیلار؟

گر پولون چوخدو کیشی وئرگینن آجلاری دویور
گؤرموسن دولت الان مین دیلینن خالقی سویور
بیزی بیچاره ائدیب سیزلری آواره قویور
بو نه یاتماقدی یاتیبسیز سیزی قرآن حاجیلار؟

گاه گئدیرسیز وئریسیز کربلادا صداما پول
ائله بیل چرله مک حالدا سالیسیز ائششگه  چول
من اؤلوم کیمدی قویان جنگی ده آروادلاری دوُل

یا گؤرن بیز دئییریک صداما بهتان حاجی لار؟


قاراگونلر گرک هر یئرده وار ایرانه گله؟
نییه قویموللا بو ایران سر و سامانه گله؟
هئچ گؤروبسوز سیز عربلر ده خراسانه گله؟
او شه کرب و بلادیر بو خراسان حاجیلار

خراسان شاهیله یوخ فرقی امام حسنین
یوخ امام ائیله امام دیر بو منیم دیر او سنین؟
قولو سینسین گؤروم آللاه بئله قانون کسه نین
سیزه دیوان ائله سین شاه شهیدان حاجی لار

بیزه آللاه دئییب آج قوی  پولونو وئر عربه
ییغ آپار وار یوخووی وئرگینن اول بی ادبه
ایلده بیر یولدا  عزیزیم یولووی سال حلبه
گورآجیندان نه چکیر اوردا نریمان حاجی لار

صفرآباددا الان ملت آجیندان قیریلیر
قیرمیزی باشماق اوچون دیل سیز اوشاقلار ویریلیر
ولی چوخلاری یئییب ملتین حاققین جیریلیر
چوخو تاپمیر گییه تا اگنینه تومان حاجیلار

هله قوی کئیف ائله سین مکه ده استانداریمیز
یاخشی ماهردی شعار وئرمه یه فرمانداریمیز
یاری میز خواب جهالتده دیر قالدی یاریمیز
یاریمیزدا اوره یی غمدن اولوب قان حاجی لار

زنگان آباد اولا ویران اولا استاندارا نه
خالق اولر جررو جهنم کیشی فرماندارا نه
چوخ گناه بیزده دی بو بی گناه انسانلارا نه
بولارا نه کی اولوب ات نئچه تومان حاجیلار

کیشی بونلار گلیب استانه کی تا کئیف ائله سین
باهادی تاکسی چؤرک قارداش ، حسن پور نئله سین
گلیب هر کس قورا بو شهرده بیر پول تله  سین
خالقی آلداتماغادیر بیر بئله احسان حاجیلار

صبح اولور حضرت استاندار اولور کوهه روان
یئیه صبحانه، سونا ائیلیه تفریح کنان
ساهات اون بیرده گلیر دفترینه مرد جوان
یئتیشیر وقت اذان باغلانیر هر یان حاجیلار
ایشه واخ قالمیری دای کی سیزه قربان حاجیلار

کس سسین شاعر بدبخت قوتار سؤزلریوی
یوخوسوزلوق چیخادار صبحه کیمین گؤزلریوی
گئده! زنگانلی یاتیب سن دؤیوسن دیزلریوی؟
دردی فرهنگ دی اولماز بونا درمان حاجیلار
سیزه دیوان ائله سین شاه شهیدان حاجیلار

یئنه او باغ اولایدی، یئنه یؽغیشاراق سیز
او باغا کؤچه‌یدینیز.

بیز ده مورادیمیزجا فلکدن کام آلایدیق،
سیزه قونشو اولایدیق.

یئنه او باغ اولایدی، سنی تئز-تئز گؤره‌یدیم،
قلمه سؤز وئره‌یدیم،

هر گۆن بیر یئنی نغمه، هر گۆن بیر یئنی ایلهام...
یازایدیم سحر-آخشام.

آرزویا باخ، سئوگیلیم، تئللریندن اینجه‌می؟
سؤیله، اۆرگینجه‌می؟

یئنه او باغ اولایدی، یئنه سیزه گله‌یدیک،
دانیشایدیق، گۆله‌یدیک.

اۆرکک باخیشلارینلا روحومو دیندیره‌یدین،
منی سئویندیره‌یدین.

گیزلی صؤحبت آچایدیق روحون احتیاجیندان،
قارداشیندان، باجیندان

چکینه‌رک چوخ زامان صؤحبتی دگیشه‌یدین،
منیمله اییشه‌یدین.

یئنه ده بیر وورایدی قلبیمیز گیزلی-گیزلی،
سن ای اسمر بنیزلی!

بو یاز بیر باشقا یازدیر، بو یاز داها دا خوشدور،
وای او قلبه کی، بوشدور!

هر اۆفوقده بیر هوس، هر بوجاقدا بیر اومود،
اینسانلار داها مسعود،

دویغولار داها اینجه، فیکیرلر داها درین،
اۆرکلر داها سرین.

اینسانلارین وۆقاری، طلبی داها یۆکسک.
یولوموزدان داش-کسک

تمیزلنمیش بیر آز دا. ائللرین کئیفی سازدیر،
بو یاز بیر باشقا یازدیر!

یئنه او باغ اولایدی، یئنه او قوملو ساحیل،
سولار اؤتیدی دیل-دیل.

ساچین کیمی قؽوریلان دالغالارا دالایدیم،
دالیب ایلهام آلایدیم.

اندامینی هوسله قوجاقلارکن دالغالار،
قلبیمده قاسیرغالار،

فؽرتینالار جوشایدی، قؽسقانجلیقلار دوغایدی،
منی حیرصیم بوغایدی؛

جوموب آلایدیم سنی دالغالارین الیندن،
یاپیشایدیم بئلیندن،

خیالیمیز اۆزه‌یدی سئودا دنیزلرینده،
لپه‌لر اۆزرینده،

ایلهامیمین یئلکه‌نی زرّین ساچین اولایدی،
سولار خؽرچین اولایدی.

بو نه گؤزل شعردیر، بو نه گؤزل منظره،
گلین، باخین خزره.

چؽخالیم بوزوونادا کیچیک قایالیقلارا،
سئیر ائده‌لیم بیر آرا...

گئجه‌لر سایریشارکن اولدوزلار لاله کیمی،
ایشیقلار ژاله کیمی

چیلنیب داغیلارکن اطرافا داملا-داملا،
ان یاخین بیر آداملا

نه گؤزلدیر دینله‌مک سولارین نغمه‌سینی،
طبیعتین سسینی!

نه گؤزلدیر دولاشماق ایستی یای فصیللری
بو سرین ساحیللری!

نه گؤزلدیر سحرلر بیزیم بؤیوک روحوموز،
آشیب-داشان دویغوموز،

شکلینده‌کی سولاردان باخاراق لذّت آلماق،
بو ماوی شعره دالماق،

دالغالار کیمی قالخماق، دالغالار کیمی ائنمک،
بعضاً حۆرکوب چکینمک.

هر دالغا بیر کیشنه‌‌ین بیاض یاللی آت کیمی،
بیزیم بو حیات کیمی!

یئنه او باغ اولایدی سئودالار اؤلکه‌سینده،
او سؤیود کؤلگه‌سینده،

اینجی قوملار اۆستونده یئنه وئریب باش-باشا،
یایی وورایدیق باشا.

گۆنلریمیز کئچه‌یدی قؽزغین فرحلر کیمی،
دولو قدحلر کیمی؛

یارپاقلار آراسیندان اوزاداراق الینی،
اوخشایاراق تئلینی،

گئجه‌لر دارایایدی ساچلارینی، آی گؤزل!
سن گؤزلسن، آی گؤزل؟

اللرینده اللریم، گؤزلرینده گؤزلریم...
آسیلایدی سؤزلریم

کؤنلونون قولاغیندان بیر قؽزیل تانا کیمی،
گۆنش دوغانا کیمی.

بو یاز دوستلاریم بیر آز بختور اولاجاقلار،
جان-جیگر اولاجاقلار.

بیر آز دا اوزاقلارا آچاجاقلار یئلکه‌نی،
روح یئنی، حیات یئنی...

چؽخاجاقلار – گؤیلری آشاراق دؤنه-دؤنه –
بولودلارین فؤوقونه.

اوچاجاقلار صاباحا، اوچاجاقلار یارینا،
ائفیر بوشلوقلارینا.

واختیله بیر کؤلگه تک حۆر یاشاماق ایسته‌ین
بو اینسان اوغلو بیلسن

آزادلیق اؤلکه‌سینده داها شاد اولاجاقدیر،
دۆنیا داد آلاجاقدیر.

یئنه او باغ اولایدی، یئنه یؽغیشاراق سیز
او باغا کؤچه‌یدینیز.

بیز ده مورادیمیزجا فلکدن کام آلایدیق،
سیزه قونشو اولایدیق.

یئنه او باغ اولایدی، سنی تئز-تئز گؤره‌یدیم؛
قلمه سؤز وئره‌یدیم.

هر گۆن بیر یئنی نغمه، هر گۆن بیر یئنی ایلهام...
یازایدیم سحر-آخشام.

آرزویا باخ، سئوگیلیم، تئللریندن اینجه‌می؟
سؤیله، اۆرگینجه‌می؟

یئنه بو شهرده اوز-اوزه گلدیك
نیئله یك آیریجا شهریمیز یوخ
بلكه ده بیز خوشبخت اولا بیلردیك
بلكه ده خوشبختیك خبریمیز یوخ
آرادان نه قدر ایل كئچیب گورن
تانیا بیلمه دیم، منی باغیشلا
من ائله بیلیردیم سن سیز اوله رم
من سن سیز اولمه دیم منی باغیشلا
اولمه دیم دئییرم نه بیلیم آخی
بلكه ده من سنسیز اولموشم ائله
قبیرسیز كفن سیز اولموشم ائله
بلكه بیز اوندا آیریلماسایدیق
نه من ایندی كی ایدیم نه سن ایندی كی
آیریلدیق شیطانی گولدوردوك اوندا
بو ایلین بو آیین بو گونونده كی
ائله بو كوچه نین بو تینینده كی
منیده سنیده اولدوردوك اوندا
ساغیمیز سولوموز آداملا دولدو
قول قولا كیشیلر قادینلا كئچیر
اوزوندن خبرسیز عومرونده مین یول
اوزونو اولدورن آداملار كئچیر
كئچیر اوز قانینا باتان آداملار
بیر ده كی قان هانی؟
قان آخی یوخدو
هامی گوناهكاردی دونیادا آمما...
دونیادا هئچ كسین گوناهی یوخدو
بیزسیز یازیلمیشدی بو طالع بو بخت
ساپاندان آتیلان بیر جوت داش ایدیك
بلكه ده دونیادا اون اون بئش ایل یوخ
مین ایل بوندان قاباق آیریلمیشق بیز
حالال یولوموز دئییشیب نه سه
چاشمیشیق بیر اوزگه یولدان گئتمیشیك
بلكه مین ایل قاباق سهو دوشوب نه سه
مین ایللیك بیر سهوه قوربان گئتمیشیك
دئییشیب یئرینی بلكه قیش باهار
قاریشیب دونیانین شهری كندی
بلكه اوز بطنینده اوگئی آنالار
اوگئی بالالار گزدیریر ایندی
عومروم باشدان باشا یالان دی بلكه
طالعیم باشقایمیش دوغوردان ائله
او یولدان اوتن قیز آنامدی بلكه
بلكه ده اوغلومدو بو اوغلان ائله
بو یالان عومرومده گورن سن نه سن؟
بلكه هئچ سئوگیلیم دئییل سن منیم
آنامسان باجیمسان ننه م سن نه سن؟
بیرجه الاه بیلیر نه ییم سن منیم
بیزی كیم آلدادار بو آیریلیخدان
چاتماز دادیمیزا نه یول نه كورپو
اولو سن دیری سن هر نه سن دایان
دایان هئچ اولماسا الیندن اوپوم
دئییرسن اولویم اولونو اوپمه
الیمین ایچینده سویویور الین
دئییرسن سن الاه الیمی اوپمه
الیمدن دئییرسن قان اییی گلیر...

ائوجیک-ائوجیک اوینادیق،
ائوجییمیز ائو اولدو.
سونرا ائولردن خلوت
سئوگیمیز ده دوغول‌دو.
عؤموردن کئچیب گئت‌دی
او ایللرین آخاری.
من قالدیم ایلک باهاردا،
نئیلییم تئز یئتیشیر
قؽزلارین سون باهاری...
بیر گۆن،
بنؤوشه بنده دۆش‌دو،
بو خبر کنده دۆش‌دو.
منیمله وار اولان قؽز
اؤزگه کمنده دۆش‌دو...
توی سسی، ماغار سسی،
قلبلرین تیترمه‌سی،
یئنی اوغلانین
یؽخیلیب چمن اۆسته
وار سسله هؤنکورمه‌سی...
سونرا دا بیر بایاتی:
- سو گله گؤله بیر ده،
دردی‌می بؤله بیر ده
پاییز کؤچن بنؤوشه
یاز اولا گله بیر ده.

بو قؽش او گۆله دی‌دی،
هیجران او گۆنه دی‌دی.
بو آغاج چیچک آچماز
بالتا کؤکونه دی‌دی.

بو یاز او یازدان دئییل،
سویوق آیازدان دئییل،
تزه مکتوب آلمیشام
آنجاق او قؽزدان دئییل.

گۆن تزه،
عؤمور تزه، گۆن تزه.
تزه باهار گلیب‌دیر
گتیردیی گۆل تزه.

بو دا بئله باهاردی،
او دا بئله باخاردی.
هیجران منی بوغوردو
بو قؽز گلیب چؽخاردی.

داغلار چن گئییر ایندی،
کیم‌سه غم یئییر ایندی.
یؽخیلیب چمن اۆسته
بایاتی دئییر ایندی:

- بنؤوشه بنده دۆش‌دو،
بو صدا کنده دۆش‌دو،
منیمله وار اولان قؽز
اؤزگه کمنده دۆش‌دو.

دنیزی هدیه وئریرم سنه
من دئدیم،
سن باخدین،
سن گولومسه‌دین
گؤیلرین شفقی دوشدو اوزونه
من ایسه گؤیلری وئریرم دئدین
آیریلدیق غریبه هدیه‌لرله
گؤیلر عشقین قدر منه عزیزدی
آیریلدیق دنیزله آغ لپه‌لره
نئجه آراسین دنیز دنیزدی
دنیزی وئردیم کی سنه هدیه
گلدیگیم ساحیله گله‌سن بیرده
منی گؤرمه‌ینده او منم دییه!
مینمله دانیشیب گوله‌سن بیرده!
اگر گؤروشمه‌سک بیزه داغ اولار
دئدیم،
نئچه دفعه بئله دئدیم من
دنیز ساحیلینه قاییتماق اولار
گؤیلرین ساحیلی وارمی دئدیم من
دوشوندوم آیریلیق گلندن بری
سن منیم عئشقیمه چیراغ اولاسان
اونون چون وئردین‌می منه گؤیلری
مندن گؤیلر قدر اوزاق اولاسان
من بیر دنیزم کی عئشقیم سحردی
سنی دوشونورم عزیزیم یئنه،
منیم دالغالاریم خاطیره‌لردی
قوی چاتسین قلبینین ساحیللرینه
اصیل محبت کی بویوک هونردی
جوشار عومان کیمی تازه آرزولار
منیم دالغاریم خاطیره‌لردی
اوردا طوفاندا وار، وولغاندا وار
دنیزم، عئشقیمدن قاچماق هدردی
من کی آتلاییرام چولو، چمنی
منیم دالغالاریم خاطیره‌لردی
گئجه‌ده گوندوزده تاپاغ سنی
ایسته‌سن یوخونا گله‌رم سنین
گله‌رم دنیز کیمی
اوزونه اینجی‌لر چیله‌رم سنین
چیله‌رم دنیز کیمی
یولونا شفق‌لر سپه‌رم سنین
سپه‌رم دنیز کیمی
ایسته‌سن اوزوندن اؤپه‌رم هردن
اؤپه‌رم دنیز کیمی
آدینی قلبیمین ساحیللرینه یازارام
یازارام دنیز کیمی
سئویرم سؤیله‌سن بیر آخشام منه
سوسارام...
سوسارام دنیز کیمی! 
دونیادا ساکیتلیک آرامادیم من
گونش کیمی پارلا، سحر کیمی گل
گؤیلر تک یوخوما گلمک ایسته‌سن
سن آیلی اولدوزلو گؤیلر کیمی گل
آدلا قوجاغیننان گور طوفانلارین
من باخیم آخشامنان سحره کیمی.
آدلا آغ یول ایله کهکشانلارین
پارلاسین هر اولدوز خاطیره کیمی
گل، گل قیش گئجه‌سینده، یاز سحرینده
دنیزی گؤیلردن آییرماق اولماز
سونسوز کاییناتین اوفوقلرینده
سن گؤروش واختینی شیمشکلرله یاز
من گره نغمه تک سنی دینله‌ییم
سن منیم عئشقیمله اوره‌گیمله سن
نه قدر گؤیلر وار سن منیم‌له سن
نه قدر دنیز وار من سنین‌له‌یم.

ای اوزی گول ، عاریضی روشن ، دولانیم باشیوا
قد نخل وادی ایمن ، دولانیم باشیوا
چشمی جادو ، کیپریکی پئیکان ، قاشی قوس قزح
ساچی سونبول ، زولفی سوسن ، دولانیم باشیوا
هئچ یانا ائتمه ز گذر ، هئچ گولشنه سالماز نظر
چون توتوب زولفون خمین مسکین ، دولانیم باشیوا
بولبول بیچاره چکدی ، هر زمان یوز مین جفا
دونمه دی هئچ نوعیلن گولدن ، دولانیم باشیوا
بزم آرا قیل بیر ایشاره خلقدن پئنهان منه
تا دوروب پروانه تک بیردن دولانیم باشیوا
چونکو وار عاشیقلره لطف نهانون ای جوان
بنده نی ده هم داخی سئوسن ، دولانیم باشیوا
دردین آللام دیلبریم ، دیوانیم ائت اغیاریلن
او دولانسین باشیوا ، یا من دولانیم باشیوا
وئر جوابیم ، کس باشیم ، توت عزام ، خوار ایلمه
قویما شاد اولسون منه دوشمن ، دولانیم باشیوا
ای گوزل یوخدور منیم تک قددیوه دلباخته
قدریمی من بی کسین بیلسن ، دولانیم باشیوا
من دوشوم صحرالارا مجنون صیفت ، شوریده حال
قیل تماشا حالیمه گولسن ، دولانیم باشیوا
قورخما سن هئچ بنده دن، خوف ائتمه سن ، هئچ کیمسه دن
سن ده اوز یانیندا بیر به ی سن ، دولانیم باشیوا
گورمه دیم مهر و وفا ، عمرومده هرگز ای پری
قومیدن ، بیگانه دن ، ائلدن ، دولانیم باشیوا
نطق حئیران ، یار هجرانیندا بس کی داد ائدیب
لال اولوب آخر دوشوب دیلدن ، دولانیم باشیوا

عزیزیم آلا داغا،
گۆن دۆشور آلا داغا.
من قاراداغ اهلی‌یم،
یاز منی قاراداغا.

منم کی، غافله سالار کاروان غمیم،
مسافر ره صحرای محنت و ستمم.
حقیر باخما منه، سانما کیمسه دن کی کمم،
فقیر پادشه آسا، گدای محتشمم،
سرشک تخت روان دیر منه، بو آه علم،
جفا و جور – ملازم، بلا و درد – حشم.

نه ملک و مال منه چرخ وئرسه، ممنونم،
نه ملک و مال دن آواره قیلسا محزونم.
اگرچی مفلس و پست و محق رو دونم،
دمادم ایله خیال ائیلرم کی، قارونم.
کؤنولده نقد وفا گنجی، لیک پنهانی،
گؤزوم خزانۀ لعل و گوهر، ولی کانی.

حیات صرف ائدوبن، درد قیلمیشام حاصل،
سرشک آل و رخ زرد قیلمیشام حاصل،
ضمیر گوزگوسینه گرد قیلمیشام حاصل،
طبیعت سگ شبگرد قیلمیشام حاصل،
ایشیم قارا، گئجه تا صبح ناله و فریاد،
نه وئرسه لر اونا شاکر، نه دئسه لر اونا شاد.

سرشک ریز گل اندام لر هواسیله،
شکسته حال سیه زلف لر بلاسیله،
زمانه ایچره غم عشق ماجراسیله،
همیشه مصلحتیم اؤزگه لر رضاسی له،
نه دور گردش گردون منیم مرادیملن،
نه غایت املیم حسن اعتقادیملن.

حسود صورت احوالیمه نظر قیلماز،
جفا قیلیر منی بیچاره دن، حذر قیلماز،
سانور کی، ناله و زاریم اونا اثر قیلماز،
اونی مرورایله عالمده دربدر قیلماز،
زمانه ایچره مجرب دیر انتقام زمان،
همیشه یاخشییه یاخشی وئر، ایمانه ایمان.

خوشام کی، خامۀ تقدیر ایزد متعال،
وجود لوحینه تصویر ائدنده صورت حال،
رقم قیلین اگر ادباردیر و گر اقبال،
اولور تغّیر اونا غیری دن بو امر محال،
سعادت ازلی قابل زوال اولماز.
گونش یئر اوستونه هم دوشسه، پایمال اولماز.

عزیز حق حسد دشمن ایله اولماز خوار،
حسود حیله اقبالی ائیله مز ادبار.
اگرچی گلبنه گاهی خزاندان آفت وار،
تدارک ائیلر اونا عافیت نسیم بهار.
غرض کی، هر کیم اولورسا ازل دن دولتمند،
محال دیر یئته آثار دولتینه گزند.

اگرچی بیر نئچه گون اقتضای عالم دون،
جهاندا ائیله دی اقبال رایتینی نگون.
زمانه صورت احوالیم ائتدی دگرگون،
وفا خطینه قلم چکدی چرخ بوقلمون،
بو گون زمانه اول احوال دن پشیمان دیر،
اگرچی کافر ایدی، حالیا مسلمان دیر.

فضولی، ائیله دیگین عهدینه وفا قیلغیل،
یئتر شکایت ائدیب شرح ماجرا قیلغیل،
وجودونا هدف ناوک بلا قیلغیل،
قامو جفالره صبرایله ییب دعا قیلغیل.
کیم اولا دوست رضاسی همین سنه حاصل،
رضای دوست دور امل تمتع، ای غافل!

کئچیر غصه، کئچیر غم
سوزولور قلبیمه نور
بوندان سونرا دئمه‌رم،
اولدوزلار سویوق اولور!

عومرومه نارین-نارین
آخان شفق‌لریندیر
ساحیل‌سیز آرزیلارین
سونسوز افق‌لریندیر.

منیم سویوق‌دا، قاردا
آتش‌لی اولدوزوم‌سان
عؤمور آدلی دیاردا
گونش‌لی اولدوزوم‌سان.

نورونو گؤرسون جاهان،
پارلاق اولدوزوم منیم.
سن نه قدر یاخینسان،
اوزاق اولدوزوم منیم!
فلکین قانلی الیندن
بیر آتیلمیش یئره اندی
بیر فلاکت آنانین جان شیرسیندن سوتون امدی
بوللو نیسگیل شله سین چیگنینه آلدی
تای توشوندان دالی قالدی
ساری گول میثلی سارالدی
گونی تک باغری قارالدی
درد الیندن زارا گلدی
گونی گوندن قارا گلدی
خان چوپانسیز سئله تاپشیرسین اوزون،
یوردوموزا بیر سارا گلدی.
بیر وفاسیز یار الیندن،
یارا گلمز سانا گلدی
بیر یازیق قیز جان الیندن
جانا گلمز جانا گلدی
گئجه چکده الموت دامنه سیندن بورایا درمانا گلدی
بیر آدامسیز سوری آدلی
الی باغلی ، دیلی باغلی.

سوری کیمدی؟
سوری بیر گولدی، جهنمده بیتیبدیر.
سوری بیر دامجدی، گؤزدن آخاراق اوزده ایتیبدیر.
سوری یول یولچوسودور ایری ده یوخ دوزده ایتیبدیر.
سوری بیر مرثیه دیر اوخشایاراق سوزده ایتیبدیر.
او کونول لرده کی ایتمیشدی ازلدن، اودو گؤزدن ده ایتیبدیر.
سوری بیر گؤزلری باغلی، اوزو داغلی، سؤزو داغلی
اولوب هاردان هارا باغلی.
 
بوشلاییب دوغما دیارین، اوموب البته یاریندان
ال اوزوب هر نه واریندان
قؤرخمایب شهریمیزین قیشدا آمانسیز بؤرانیندان نه قاریندان.
گزیر آواره تاپا یاندریجی دردینه چاره ، تاپا بیلمیر
چؤخ سویر عشقی باشیندان آتا آمما آتا بیلمیر.
اووا باخ اووچی دالینجا قاچیر آمما چاتا بیلمیر
ایش دونوب، لیلی دوشوب چؤللره مجنون سوراغیندا
شیرین الده تئشه، داغ پارچالاییر، فرهاد اوتورموش اتاقیندا.
تشنه لب قو، نئجه گور جان وئری دریا قیراغیندا
گؤزده حسرت یئرینی خوشلاییب، ابهام دوداغیندا.
وارلیغین سؤن اثری آز قالیر ایتسین یاناغیندا
سانکی بیر کؤزودی بورونموش کوله وارلیق اوجاقیندا
کؤزه ریر پیلته کیمین یاغ تؤکه نییب دیر چراغیندا.
بوی آتیر رنج باغیندا، قؤجالیر گنچ چاغیندا

بیر آدامسیز ، سوری آدلی
الی باغلی ، دیلی باغلی.
سوری جان اومما ، فلکدن، فلکین یوخدی وفاسی
نه قدر یوخدی وفاسی او قدر چوخدی جفاسی
کوهنه رقاصه کیمین هر کسه بیر جوردی اداسی
او آیاقدان دوشه نی ایستیر آیاقدان سالان اولسون.
او تالانمیشلاری ایستیر گونی گوندن تالان اولسون
او آتیلمیشلاری ایستیر هامیدان چوخ آتان اولسون.
او ساتیلمیشلاری ایستیر قول ائدر کن ساتان اولسون.
نیله مک قورقو بوجوردور، فلکین نظمی ازلدن
اولوب اضدادینه باغلی
قره سیز، آغلار اولانماز
دره سیز، داغلار اولانماز
اولوسوز، ساغلار اولانماز
گرک هر بیر گوزه له، بیر دانا چرکین ده یارانسین
بیری انسین یئره گؤیدن، بیری عرشه اوجالانسین
بیری چالسین ال-آیاق غم دنیزینده
بیری ساحیلده سئوینج ایله دایانسین
بیری ذیللت پالازین باشه چکیب یاتسادا
آنجاق بیری نین بختی اویانسین
بیری قویلانسادا نعمت لره یئرسیز
بیری ده قانه بویانسین

آی آدامسیز، سوری آدلی
ساچلاریندان دارا باغلی.
نیله مک ایش بئله گلمیش ، چور گلنده گوله گلمیش
فلکین اگری کمانیندا اولان اوخ آتیلاندا دوزه دگمیش
دیلسیزین باغرینی دلمیش اگری قالمیش دوزی اگمیش.
اونو خوشلار بو فلک ائل ساراسین سئللر آپارسین.
بولبول حسرت چکه رک گول ثمرین یئللر آپارسین.
قیسی چوللرده قویوب لیلی نی محمل لر آپارسین
خسروی شیرین ایله نن ال اله وئرسین.
فرهادین قامتین اگسین.
باخاراق چرخ زامان نشئه یه گلسین، کئفه دولسون
سوری لار سولسادا سولسون
بیری باش یولسادا، یولسون
سیسقا بیر اولدوز اگر اولماسا اولدوزلار ایچینده،
بو سما ظلمته باتماز
داش آتان، کول باشی قویموش، داشینی اوزگه یه آتماز.
سن یئتیش سون هدفه، اوندا فلک، مقصده چاتماز
داها افسانه یاراتماز
سوری آی باشی بلالی،
زامانین قانلی غزالی.

سوری بیر قوشدو خزان آیری سالیبدیر یوواسیندان
ال اوزوبدور آتاسیندان
جوجه دیر حیف اولا سوت گورمه ییب اصلا آناسیندان
او زلیخا کیمی یوسیف ایین آلمیر لیباسیندان،
بونا قانع دی تنفس ائله ییر یار هاواسیندان،
درد وئرن درده سالیب آمما خبر یوخ داواسیندان،
آغلاییب سیتقایاراق بهره آپارمیر دوعاسیندان،
او بیر آیینه دی رسام چکیب اوستونه زنگار،
اوندا یوخ قدرت گفتار،
اوزو چیرکین دیلی بیمار،
گنج وقتینده دل آزار،
گوره سن کیمدی خطاکار،
گوره سن کیمدی خطاکار؟

شور عشقین باشیما آخیری سئودا گتیریر،
بو مشخص دی کی، عشق عاشیقه غوغا گتیریر.

تار زولفوندو منی بؤیله گیرفتار ائلییب،
نه گله باشیما، اول زولف مطرا گتیریر.

گول اوزون گؤرمک اگر مومکون اولایدی بیر دم،
هر زامان گؤرمک اونو نور مجلا گتیریر.

قاش و گؤز، نوک موژه فیتنه اوچون جمع اولموش،
اوخ آتیب، تیغ چکیب، هر بیری دعوا گتیریر.

کونلومو غارت ائدیر اؤیله کی، تار زولفون،
رومه، سانکی حبشی لشکر یغما گتیریر.

ناقه نین وارمی شعورو اولا عاشیق کویین؟
اونو مجنونه طرف جدبۀ لیلا گتیریر.

یوسیفین سانما، دوباره گؤره یعقوب اوزون،
مهر بازارینا گر گئتسه، زولیخا گتیریر.

یوسیفی مصریده گر آلدی زولیخا نقده،
نقد جان، عاشیق اولان، الده مهیا گتیریر.

صدق قلب ایله نثار ائتمیش ایدین جان نقدین،
ناتوان، موژده بو گون، قتلینه فرما گتیریر.

غم کی دولدو بیر اورگه
اوستونه ـ آلتینا باخماز.
باخماز یئدیگین چؤرگه،
آتدیغین آددیما باخماز.

گؤزلرین یاشارار غمدن،
اورگین قاشینار غمدن،
بو صیفتده، بو گؤرکمده
گوزگو ده آداما باخماز.

باختین دوشر سندن اوزاق،
یوز یول چاغیر:
-آ باخت...آ باخت...
قومدان ائوجیک هؤرن اوشاق
سولاردا باتانا باخماز.

خورشید بانو ناتوان
ناتوان ۱۵ آوقوست ۱۸۳۲-جی ایلده شوشادا آنادان اولموشدور. مهدی قولو خان قیزینا اؤز آناسی خورشود بانونون آدینی وئرمیشدیر. خورشود بانو عائله نین یئگانه اؤولادی، هم ده قاراباغ خان لیقلاری نین سونونجو ورثه سی اولدوغو اوچون، اونو سارایدا «دوررو یئکتا» (تک اینجی)، ائل آراسیندا ایسه «خان قیزی» چاغیرمیشلار.
بالاجا خورشود بانونون ایلک تربیچی لری سارایین تجروب هلی دایه و مورببیی هلری اولموشدولار. مکتب یاشینا چاتدیقدا ایسه ائوده دؤورون عالیم و صنعتکارلاریندان درس آلماغا باشلامیش دیر. مشغله زامانی خورشود بانو «قرآن» آیه لرینی و دینی احکام لاری ازبرلمکله یاناشی، دونیوی علم لرله ده تانیش اولموش دور۱۹ -جی عصرده کوبار عائله لرین اوشاق لارینا بیر قایدا اولاراق دوغما دیلی ایله برابر، عرب و فارس دیلی، اونون صرفی- نحوی تلیم ائدیلدیگین دن، خان قیزی دا بو دیللری اؤیرنمیش، اونلارین واسطه سیله کلاسسیک شعرین قایدا-قانونلارینی منیمسمیش دیر. او، لازیمی درجه ده بیلیک الده ائتدیکدن سونرا مونتظم صورتده موطالیه ایله مشغول اولموش دور. داهی شرق شاعرلرین اله دوشن نادیر کیتابلاری، قیمت لی ال یازمالاری خورشود بانونو کلاسسیک ادبیاتا باغلامیش دیر.
ناتوانین دونیا گؤروشونون، بدیعی زؤوقونون فورمالاشماسیندا یاخین و اوزاق قوهوم لاری نین عمیی آز اولمامیش دیر. قاسیم بی زاکیر، میرزه جاوان، میرزه آدی گؤزل، احمد بئی جاوانشیر کیمی حؤرمت لی و تانینمیش شخصیت لر اؤز یارادیجی لیق لاری، ادبی صحبت و موباحصه لری، ائله جه ده عقل لی مصلحت لری ایله خورشود بانودا شعره و صنعته اولان شؤوق و هوسی قوووت لندیرمیش لر.
تاریخچی لرین احتیمالینا گؤره، بو دؤورده خاریجی و داخی لی وضعیتین جدی صورتده گرگینلشمه سی ایله علاقه دار خان عائلهلری اوزرینده نظارت گوجلندیریلمیش و خورشو دبانو خاسای بئی عثموبی له ایزدیواجا مجبور ائدیلمیشدی. بئله بیر احتیمال دا واردیر کی، وورونتسووون شخصی یاوری خاسای بئی تیفلیسده اونلارا مولک ادعالاریندا کؤمک گؤسترمیش و بونون موقابیلینده خورشود بانویا ائولنمیی تکلیف ائتمیش دیر. ۱۸۵۰-جی ایلین پاییزیندا خاسای بئی شوشایا گلیب توی ائتمیش و خورشود بانونو داغیستانا اؤز دؤغما کندینه، اورادان دا تیفلیسه آپارمیشدیر.
حیاتینین چیچک آچدیغی بیر دؤورده خورشود بانو تیفلیسده یاشامالی اولموش دور. شهرین صفالی یئرلری، طبیعی منظره لری اونا خوش گلسه ده، بورادا یاشاماغا مجبور اولدوغو و چوخ واخت لاری تک قالدیغی اوچون سیخیلمیش، غریب لیک چکمیشدیر.
۱۸۵۵ -جی ایلده خورشود بانونون اوغلو، ۱۸۵۶-جی ایلده قیزی دونیایا گلمیشدیر. اومکانین آدینی مهدی قولو، قیزین آدینی ایسه خانبییه قویورلار.
خورشید بانو ناتوان پارلاق ایستعدادا و قاباقجیل ایده آللارا مالیک اولان شخصیت اولموش دور. او، آذربایجان مدنیتینده و اجتماعی حیاتیندا درین عزلر قویموشدور. بو فنامینین میدانا گلمه سی نین بیر نئچه اساس سببی واردیر. بون لاردان بیری سی شاعره نین سوی کؤکودور. یعنی، ناتواندا ایکی بؤیوک نسلین – جاوانشیرلرین و زیاد-اوغلو قاجارلارین قانی واردیر. آدلارینی چکدیگیمیز بو ایکی بؤیوک و شرفلی نسلین هر بیری سی دونیایا بیر سیرا شاعر گتیرمیشدیر (مثلا، جاوانشیر نسلین دن ابولفت-خان طوطی نین، قاسیم بئی ذاکیرین، زیاد-اوغلو قاجار نسلین دن ایسه ضیادی قاراباغی، موصاحیب گنجوی و بیر سیرا باشقا شاعرلرین آدلارینی چکمک اولار). ماراق لی دیر، کی، ضیادی قاراباغی و موصاحیب گنچوی واختیله قاراباغ بیلربیی سی اولموش دورلار. ناتوان یارادیجی لیغی نین بؤیوک تدقیقا تچی سی بئی لر ممدوو “ناتوانین شاعر قوهوملاری” کیتابیندا (ب.، ۱۹۸۹) بو مسئله نی گئنیش آچیقلاییر. عینی زاماندا، زیاد-اوغلو قاجار نسلین دن چیخان شاعرلردن سؤز باشقا کیتابلاردا دا آچیلیر (مثلا، محمد علی تربیتین “دانیشمه دانی – آذربایجان”، ب.، ۱۹۸۷؛ چینگیز قاجارین “قدیم و اورتا عصرلر آذربایجانین گؤرکم لی شخصیت لری”، ب.، ۱۹۹۷ و س.). فضولی آدینا رئسپوبلیکا ا لیازمالار اینستیتوتونون فوندوندا موصاحیب گنجوینین شعر دیوانی ساخلانیلیر و بو اثرین اوزرینده اینستیتوتون امکداش لاری علمی تدقیقاتلار آپاریرلار.
ناتوانین قیزی خانبیکه خانیم دا آناسی نین یولونو داوام ائتدیر هرک، غزل لر و روباعی لر یازمیش دیر. اونون بیر- نئچه غزهلی واسیف قولیئوین “دوننه اوزانان جیغیر” (ب.، ۲۰۰۰) کیتابیندا چاپ اولونموش دور. بو کیتابدا گؤستریلیر کی، خان- بیکه خانیم “مجلیسی-اونس”اون عضولرین دن بیری اولوب.
ناتوانین فیطری ایستعدادی نین اوزه چیخماسی و چیچکلنمه سی نین باشقا بیر سببی، شوبهه سیز، شوشانین تکرارئدیلمز یارادیجی آبی-هاواسی و موحیطی ده اولموشدور.

بئی لر ممدوو “خورشیدبانو ناتوان” کیتابیندا یازیر: “حتی خاطره لرده ناتوانین “خان لیق شوکور” آدی ایله تانینان خیدمتچی سینه موسیقی تعلیمی وئرمکله اونو مشهور خواننده ائتمه سین دن ده دانیشیلیر” (سه. ۶۰). اؤزو ده مؤلف قئید ائدیر کی، بو حاقدا ماتئریال نظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موضعی نین فوندوندا ساخلانیلیر (اینو. ۴۸۱، سه. ۷). حال-حاضردا بو ماتئریالین فضولی آدینا رئسپوبلیکا ا لیازمالار اینستیتوتونا وئریلدیگی باره ده گومان لار وار، لاکین همین ماتئریال لار هله لیک تاپیلیب تدقیقاتا جلب ائدیلممیش دیر.
ناتوانین پوئزیاسی آذربایجان خواننده لرینی ده روح لاندیریر. بؤیوک صنعتکاریمیز سید شوشینسکی نین ناتوان حاقیندا خاطره سینده قئید اولونور کی، او شاعره نین غزل لرینی “سئگاه” اوستونده اوخویارمیش (نظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موضعینین فوندو، اینو. ۸۷۴). و اوندان بری، دئمک اولار کی، بو گونه کیمی تانینمیش آذربایجان خواننده لری شاعر هنین غزل لرینی اوخویوب، ایلهام آلیرلار.
ناتوان پوئزیاسی پروفئسسیونال آذربایجان بستکارلارین اثرلرینده ده اؤز عکسینی تاپیر. بونون پارلاق مثالی تانینمیش بستکار خالق آرتیستی، پروفئسسور واسیف آدیگؤزلووون ناتوانین سؤزلرینه یازیلمیش مشهور “قرنفیل” ماهنی- رومانسی اولا بیلر. اونو دا دئیک کی، سون واخت لاردا بستکار “خان قیزی ناتوان” اوپئراسینی آرتیق یازیب بیتیرمیش دیر.
۲۰ -جی عصر آذربایجان ادبی موحیطی بیر سیرا قودرت لی صنعتکارلار، او جمله دن شاعره قادین لار یئتیشدیرمیشدیر: خورشید بانو ناتوان، فاطما خانیم کمینه، عاشیق پری و سایرین.
خورشید بانو ناتوان زمانه سی نین گؤرکم لی شخصیتلرین دن اولموش، تکجه آذربایجاندا دئییل، بوتون زاقافقازیادا خئییرخواه لیغی و مسنت لیغی ایله تانینمیش دیر. او، کاسیب لارا ال توتموش، شوشایا سو کمری چکدیرمیش دیر.
خورشودبانو ناتوان قاراباغین سونونجو حاکمی مهدی قولو خان جاوانشیرین قیزی، ایبراهیم خلیل خانین نوهسیدیر. او، آنا طرف دن گنجه حاکمی جاواد خانین نسلین دن دیر. آناسی بدیرجاهان بییم ایسه ضیا خانین نوهسی اوغورلو بیین قیزی دیر.

ناتوانین یارادیجی لیق فعالیتی تکجه شعرله بیتمیر. او رسام لیقلا دا مشغول اولوردو، همچینین، اونون نفیس ال ایشلری، موختلیف ژانردا تیکمه لر باجاریغی دا اولموش دور.
یارادیجی لیقلا برابر خان قیزی نین اجتماعی و ایدارئتمه فعالیتینی قئید ائتمک اولار (تصادفی دئییل کی، قوهوملار آراسیندا خورشید بانویا “دوررو یئکتا”، یعنی، تک اینجی-خان لیقین یئگانه واری سی دئیرمیشلر).
ناتوانین خئییرخواه لیغی و خئیریچی لیگی ده گؤزه چارپیر. بئی لر ممدوو “خورشید بانو ناتوان” اثرینده گؤستریر کی، شوشانین بیر قروپ شاعرلری بدیعی مجلیسی تشکیل ائدیلمه سی نین ضروریتینی درک ائدیردی لر. لاکین، مجلیس دوزلتمک اوچون شرایط و ایمکان یوخ ایدی. ضیالی لار یالنیز خان قیزی نین کمکینه اومید ائدیردی لر. خان قیزی بو شاعرلرین تکلیفینی ممنونیتله قبول ائتمیش و نتیجه ده قیسا بیر مدتده شوشادا “مجلیسی-اونس” (یعنی، دوستلوق، اولفت مجلیسی) یاراندی. بو مجلیسه رهبرلیگی و اونون بوتون خرج لرینی خان قیزی اؤز اوزرینه گؤتورموش دور. تصادفی دئییل کی، بئیلر ممدوو اؤز اثرلرین بیرینده ناتوانی “مجلیسی-اونس”اون اوریی آدلان دیریردی. شوشادا میر محسن نواب قاراباغی نین رهبرلیگی ایله “مجلیسی- فراموشان” آدلی داها بیر پوئتیک مجلیس ده فعالیت گؤستریردی.
محض بو زامان خورشید بانو (شاعره اؤز ننه سی نین آدینی داشیییردی، او دا گنج هلی جاواد-خان زیاد اوغلو قاجارین دوغما باجی سی ایدی) “ناتوان”، یعنی، “کیمسه سیز”، “کؤمک سیز” تخلوصونو اؤزونه گوتورموش دور.
“مجلیسی-اونس”ده تانینمیش قاراباغ شاعرلری ایله یاناشی مشهور خواننده و سازانده لر ده ایشتیراک ائتمیشلر بونلاردان حاجی حوسو، مئشهدی ایسی، موللا ولی، موللا عباس قولو، مئشهدی داداش، عبدل غنی و صادیق جانین (صادیق اسد اوغلونون) آدلارینی چکه بیلریک. مشهور تارزن قوربان پیریموو یازیردی: “خورشید بانو نینیی شعر، ائله جه ده موسیقینی چوخ سئویردی. خواننده لردن حاجی حوسو و مئشهدی ایسی اونون مجلیسینده اوخویاردی لار. بو خواننده اوخویارکن ناتوانین غزل لری ندن تئز- تئز ایستیفاده ائدردی لر. سون واختلارا قدر جابار اونون غزللرینی اؤز رئپئرتواریندا ساخ لاردی” (ناتوان حاقیندا خاطرهلر. نظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موضعی نین فوندو، اینو. ۸۷۴). فضولی آدینا رئسپوبلیکا ا لیازمالار اینستیوتوتون فوندوندا ساخلانیلان میر-حسن آغامیرووون “ناتوان حاقیندا خاطره لرده” (اینو. ۱۷۸۸) قئید اولونور کی، ناتوانین هر بیر مجلیسینده موسیقیچیلر ایشتیراک ائدیردی لر، ناتوانین بعضی مجلیس لری ایسه صرف موسیقی مجلیسی حساب اولونوردو و بورادا ناتوانین غزللری ده اوخونوردو.

[
گنج شاعره شوشادا “مجلیسی اونس” ادبی مجلیسینی تشکیل ائتمیش دیر. ۱۹۷۳-جو ایلده شوشایا سو کمرینی چکدیرمیش دیر: بو سو کمری ایندی ده “خان قیزی بولاغی” آدی ایله مشهوردور. ناتوان آراز چایین دان میل دوزونه ده سو کمری چکمه یه تشببوس ائتمیشدیر.
او، یارادیجیلیغا ۵۰-جی ایللردن انه نه وی شرق مؤوضوسو و شعرلرله باشلامیش دیر. غزللرینده محبت، طبیعت گؤزل لیک لری (“گولون”، “قرنفیل” و سایر) ترننوم اولونموش دور. ۱۶ یاش لی اوغلونون اؤلومون دن سونرا ناتوان بدبین روح لو شعرلر یازمیش دیر.
(“آغلارام”، “اولایدی”، “گئتدی”، “سنسیز”، “اؤلورم” و سایرین) اثرلری درین صمیمیتی، اینجه لیریزمی ایله سئچیلیر. یوکسک صنعتکارلیق نومون هسی اولان شعرلرینده تکریر، قوشما، ردیف، مجاز و سایر بدیعی واسطه لر مهارتله ایشلنمیش دیر. م.ن .نوواب، س.ع.شیروانی و باشقالاری اونا شعر حصر ائتمیشلر.

ناتوان هم ده ایستعدادلی رسام اولموشدور. اونون بدیعی تیکمه لری “گول دفتری” (۱۸۸۶) آدلی آلبومون داکی رسم لر بونا ثبوت دور.
شخصی موناسیبت لرین، دؤورانین حاق سیزلیغی، ظالم لارین سیتمی شاعری واخت سیز قوجالتمیش، اونو حیات ایشیغینا حسرت قویموش دور. آغلاماق دان گؤزلری نین نورو گئتمیش، بدنی طاقت دن دوشموش دور.
ممد راحیمین «ناتوان پوئماسی»، İ.افندیئوین «ناتوان» پیئسی شاعره یه حصر اولونموشدور.
خورشید بانو ناتوان ۱۸۹۷-جی ایل، ۱ اوکتیابردا وفات ائتمیشدیر و آغدامین “عیمارت” قبیریستانلیغیندا دفن اولونموش دور. آدینا کوچه، کلوب، کیتاب خانا و مکتب واردیر. خان قیزی نین ال یازمالاری، شخصی گئییم و اشیالاری نادیر ائکسپونات کیمی آرخیو و موزه لریمیزده ساخلانیلیر.
باکیدا هیکلی، شوشادا بوستو، آغدامدا قبیروستو عابده سی قویولموش دور.

نئجه خوش گونلر ایدی بیلمز ایدیم یاخشی، یامان،
یار غمی چکمز ایدیم، قورخماز ایدیم دوشماندان.
عشق سئوداسینه، عاشق لییه بیگانه ایدیم،
کؤنلوم آسوده ایدی درددن، هم درماندان،
اولمامیشدی گؤزومون پرده سی قانلا رنگین،
اورییمده یوخ ایدی خار او گول خنداندان.
دیمه میشدی گؤزومه صورت عشق آینه ده،
چیخمامیشدی اوزه حسنون گؤزه لی پنهاندان.
هله پابند دئیلدیم حرم عشقیده من،
غفلت آزاد ائله میشدی منی اول زنداندان.

منیم آسایشیمه غبطه ایله باخدی فلک،
بو جهانه گتیریب، درد اودونا یاخدی فلک.

اولموشام، ای گول، حُسنِ جمالین عاشیقی
بولبول آسا اول لبِ غنچه میثالین عاشیقی
مسجید و محرابه باش اه یمز، یقینیم دیر، ا گر
اولسا زاهید طاقِ ابرویِ هیلالین عاشیقی
نئیلر اول کس سونبول و گولزار و سبز و دانه نی
اولسا گر روخسار و زولف وخط و خالین عاشیقی
گون دوشوب هر گون آیاغین آلتینا ائیلر سجود
سایهٔ قدینله اولموش پایمالین عاشیقی
ماهِ نو یئتمز تمامه گؤرمه یینجه گون اوزون
کسبِ نور ایستر، اولوب روخسارِ آلین عاشیقی
نولا، گر هیجرینده اولسا کؤنلوموز درده دوچار
آه و زار ائیلر، اولوب بزمِ وصالین عاشیقی
واحده عیب ائتمه یین، درویشه اولسا آشنا
اهلِ حال اولسون گره کدیر اهلِ حالین عاشیقی

اوچور ایلهامیم او قوشلار کیمی کی
یاز وعده سینده
قاوزانیر ماوی گؤیه تا اوجا باش بیر داغا قونسون
کؤرپه قارتال کیمی دیر
گاه چکیلیر گوزدن ایتینجه ک
اگله نیر گاه ساوالان عشقینه آغدان-آغا قونسون
هر اوجا داغ کی گؤرورسن باشی قارلا آغاراندی
اورا بیل کی ساوالاندی
آمما یوخ!
هر اوجا داغ سسیمی آلسادا تئز قئیته ­ره جکدی
سسی قئیته ­رمک همان یئل بیله جکدی
آخی یئل یولچوسودور گئتگین اوکی سؤز ساخلایا بیلمز
یئل سؤزو قاپدی قاچیردار اونو کیم هاخلایا بیلمز
یئل گئدرگیندی پیچیللارسؤزوکوللار قولاغیندا
سؤزو قربان ائله یر قیرنادا قانقال آیاغیندا
چئویرر سؤز چاناغیندا
جالایار داغلارا هر بیر سؤزو مین سؤز تؤره دندی
بیلمیرم سیرری ندندی
یئل گئده رگیندی یئلی ساخلاماق اولماز
یئله بئل باغلاماق اولماز
آمما سن ای سؤزو سینه نده کؤزردن ساوالانیم
کیم گله صدقله زرتشت بئجردن ساوالانیم 
ائلیمین شانلی داغی باشیوه مین لرجه دولانیم
اریدیب ائل غمی بیر یول سنی کؤکدن ده تالانسان
سئل اولوب قانلی دنیز لر کیمی دونیایه جالانسان
آدی دیللرده قالاناسان
ساوالانسان ، ساوالانسان

ساوالان ائل غمینی بللی دی ساخلار سینه سینده
سینه سی کؤزدو آلودور گیزیریک اینسی سی واردیر نفسینده
شاعرین غملی سسینده آلگیلان ساخلاسن ای ائل داغی غملی قفسینده
ساوالان آلسادا هر سیرری سؤزو داغلارا سالماز
گؤره نامرد دوروبدور ساوالاندان سس اوجالماز
ساوالاندا تؤکولن داشلاری دیندیر دانیشاللار
سالسا عاشیق نفسین کوللارا آلیشاللار
ده ده قورقود سازی چالسا
ده لی دومرول باش اوجالدار
بلی البته کی یولداش باشینی یولداش اوجالدار
سسله عاشیق سازی چالسین
سسی میز بیرده اوجالسین
اویناماق لئزگی یه دؤنسون
کاس شوشم گوزگویه دؤنسون
قوی وئره ک سس سسه باهم اوخویاق بیر ده کوراوغلو دلی سیندن
هجرین قوچ نبی سیندن
اوکی ظالیملری مظلولارین اوستونده ازه ردی
او کی آسلان کیمی داغلاردا یاتیب باغدا گزه ردی
اوخو عاشق اوخو
سن بیل او کی تانری تانییبسان
سؤزومه دوز جالییبسان
سوموگوم قوی سازا گلسین
بولبولوم آوازا گلسین
یازمیشام ایوازا گلسین
گوج آلاق قوی دلی لردن
باج آلاق اجنبی لردن

او کی بیلمیر نبی کیمدیر قویون آذرائلینی مسخره سانسین
بیر عؤمور دورکی فضولی نی-نسیمی نی دانیب ایندی ده دانسین
شهریار تک سن اوجالت باشیوی قوی عرشه دایانسین
قوی باخار کور تر ایچینده جوموبان اؤلسون-اوتانسین
اوکی آخساخدی یوبانسین
اوکی تورکون دیلین اسگیتمه گه تصویره سالیبدیر
اوکی تورکون بالاسین ایندی ده آشغالچی سانیبدیر
او تفاله بیلیرم فیکیرینی طاغوتدان  آلیبدیر
او رژیمدندی قالیبدیر
یوخسا تورکون بالاسیندان چیخیب علامه ی دوران
اونا دونیا باش اییر فلسفه ده
بیرجه نه ایران
قوی دئییم شهریاریمدان
نیسگیل او چرچی یه قالسین کی جواهر نه دی ، قانمیر
فیکری آللاتما دادیر خالقی، ائلین حالینه یانمیر
اریمیر، اؤلمور، اوتانمیر
آخی ای قاردا ، دوماندا باش اوجالدان ساوالانیم
غمی، دونیانی قوجالدان ساوالانیم
ائل بیلیر داغلار آرا هراوجا داغلار باشی سن سن
وئرسهنده الیوی قارداشیوین سیر داشی سن سن
وئر گیلن بیر لیک الین بیرده دماونده اونون یولداشی سن سن
اوندان آیریلما آماندی
یولوموز چندی دوماندی
قوی ایگیدلر سیزه فخر ائیله ییبن باشان اوجالتسین
قویما قارتال دولانان یئرلره قوزغون الی چاتسین
ساوالان چنلی چاغیندا
منیم ایلهامیم اولارکن
کؤنلوم اؤز سرری سؤزون صدق ایله سؤیلر ساوالانه
ساوالان کؤز قالادار شاعر اولانلار سینه سینده
اوردا زرتشت گئدیب تانریدان ایلهامین آلانه
اگیرم باش ساوالانه، 
اگیرم باش ساوالانه

اگر بیر بوسه آلسام لعل یاری نوش خندیمدن،
غمیم یوخدور اگر نئی تک کسیلسم بند بندیمدن،
منه لعل لب دلداریمی اؤپمک مباح اولموش،
بو امره آلمیشام فتوای کامل اؤز افندیمدن.

بو ائلین آدی ندی؟
دوستو نه، یادی ندی؟
غۆربت ائلده بیلمه‌دیم،
آغزیمین دادی ندی؟