سون آرتیریلمیشلار

مین سؤزه یئنی آرتیریلمیش تورکجه شعرلر

باهار، باهار گلمیش، یئنه ایلک باهار؛
گۆللر، چیچکلر گۆلر، قوشلار اوینار.
گؤیون آلتون ساچلی قؽزی نور ساچار،
اینسانلارین توتقون کؤنلونو آچار.
داغلار، چمنلر گئیینیر آل، یاشیل؛
یئرلر، گؤیلر پاریلدار ایشیل-ایشیل.
بۆلبوللر اؤتوشور، جه-جه وورورلار،
گۆللوکلرده دۆگون، درنک قورورلار.
سئوگیلی بیر چوبان، اون بیر یاشیندا،
دۆدوک چالار آخار سولار باشیندا.
اطرافیندا قویون، قوزو هوپلاشیر،
اوینار، مه‌لر، قوشار یئنه توپلاشیر.
بیر یاندا بیر دول قادین آغیر-آغیر
خسته یاوروسونو اؤپوب اوینادیر.
بیر یاندا مکتبلی بیر چوخ قؽز، اوغلان
اویناشیب اوخوشور هپ بیر آغیزدان.
ال-اله، قول-قولا شادان اولورلار،
حاقین قۆدرتینه حئیران اولورلار.
آرقاداشلار! سورمایین، هیچ سورمایین!
سؽزلایان بیر قلبه آتش وورمایین!
سورمایین، عاریفلر! ای فرزانه‌لر!
آنلاماز درد اهلینی بیگانه‌لر.
سورمایین اصلا، کیمیم بن؟ یا نه‌ییم؟
شیمدی بن بیر قایغیسیز دیوانه‌‌ییم.
ایشته کؤنلوم بیر یؽقیق ویرانه‌دیر،
هر نه سؤیلرسم بۆتون افسانه‌دیر.
من نه‌ییم؟ کندیم ده بیلمم، واز کئچین!
سن نه‌سین؟ بوش بیر سوال اینسان ایچین.
بیر مۆعمّادیر کی، «بنلیک» حلّ ائدن،
یۆکسلیر لاهوتا فرط-نشئه‌دن.
بن هیچیم، هیچدن چؽقان هیچدیر فقط،
ظنّ ائدرسم، سیزده ده یوق معریفت.
گؤز-قولاق - گؤرمک، ائشیتمک آلَتی،
چوق زامان آلداتمیش اینسانیتی.
هر نه گؤسترسم، نه سؤیلرسم سیزه،
اعتیبار ائتمزسینیز هیچ بیر سؤزه.
چۆنکی بن دیوانه، سیز غافیلسینیز،
دیلسیزیم بن، یوق سیزین ده حیسّینیز.
صؤحبته مایل‌سه‌نیز، دیکسینمه‌یین!
دینله‌یین! آه، عفو ائدین، اینجینمه‌یین!

چۆنکی آنلاشماق دئییلدیر پک قولای،
لایلالایلای، لایلالایلای، لایلالای.
بیر زامانلار من انیس-یار ایدیم.
اهل-معنا، محرم-اسرار ایدیم.
گۆلشن-وحدتده هپ شام و سحر،
سئیر ائدردیم قایغیسیز، آزادسر.
بیخبردیم... سئومیوردوم خیلقتی،
بیلمیوردوم چۆنکی مئوجودیتی.
هیچلیک، آه... ان خوش دم-سمت-سۆکون،
بیر گؤزل جنّتدی هئیهات!.. ان زبون.
ان دنی بیر حیسّ، اوت، بیر کور بوغا،
روحومو یوقلوقدان آتمیش وارلیغا.
بیر زامان باقدیم کی، یوق نور و صفا؛
بیر کیچیک محبسده‌ییم: ظۆلمت‌نوما...
چؽرپینیب دوردوم، فقط یوق قورتولوش،
غشّ اولوب قالدیم همن، بی‌تاب و هوش.
سس‌سیز، اۆنسوز آغلییوردوم مست-خواب؛
ناگهان بیر صئیحه، بیر مۆدهیش خیطاب:
«قالق! ای اینسان اوغلو، قالق!» امر ائیله‌دی،
سارسیلیب بئینیم همن سرسمله‌دی.
«وای!» دئییب بیردن باغیردیم، زار-زار
ایچقیریب هپ سؽزلییوردوم بیقرار.
سونرا گؤردوم باشقا بیر عالمده‌ییم،
بیر یؽغین اینسان ایچین ایلنجه‌ییم.
هپسی خۆرّم، هپسی پۆروجد و طرب،
آنلامازدیم بن نه‌دیر، آیا، سبب؟!
آغلاماقدان قالمامیشدی بنده حال،
بیر کۆچوک مجنون ایدیم پژمورده‌حال.
اونلار اما گاه گۆلر، گاه ایلنیر،
بن سۆکوت ائتدیکجه دورماز، سؤیلنیر.
نیننی سؤیلرلردی گاه آرام ایله،
بعضاً اوکشارلاردی هپ پۆرولوله.
کئچدی آز-چوق بن دییشدیم بۆسبوتون،
طالع-منحوسوما دوغموشدو گۆن.
آغلامازدیم، شیمدی پک دیلشاد ایدیم،
قایغیسیز، آزاده بیر نئوزاد ایدیم.
هر نه گؤرسم ذئوق آلیردیم بیلمه‌دن،
یار ایدیم هم یاره، هم اغیاره بن.
سانکی بیر جنّت کسیلمیش کاینات،
باشلامیش آرتیق مۆنوّر بیر حیات.
دایما مسعود و فرّوخ‌بال ایدیم،
دایما خوشبین ایدیم، خوشحال ایدیم.
ایشته بیر معصوم ایدیم، آزادسر،
اوچماق ایستردیم مۆظفّر، نشئه‌ور.
آن‌به‌آن بولدوقجا بن نشو و نۆما،
روحومو قاپلاردی بیتمز بیر صفا.
آرتییوردو عؤمره هر گۆن رغبتیم.
چۆنکی بی‌پایان ایدی حۆریّتیم.
قایغی بیلمز بیر چوجوقکن ناگهان،
فیکریمی جذب ائتدی دیگر بیر جیهان.
کسب-عیرفان ائتمگه عزم ائیله‌دیم.
علمه قوشدوم، هر نه دویدوم، بلله‌دیم.
روح-معصومانه‌م اولموش دربه‌در،
فضل ایچین هر لحظه یۆکسلمک دیلر.
ایسته‌مزدیم راحت، آرتیق بیقرار،
چؽرپینیردیم روز و شب پروانه‌وار.
الده کسکین بیر سیلاح اولموش قلم،
فیکریمه حؤکم ائیلیوردو دم‌به‌دم.
هر نه گؤرسه‌یدیم مراق‌آوردی هپ،
مۆطلقا دورماز، آراردیم بیر سبب.
آرتاراق فضل و کمالیم آن‌به‌آن،
یۆکسلیردیم، یۆکسلیردیم دورمادان.
فیکریمی ایشغال ائدن هر بیر خیال،
روحومو ائیلردی ایلقا بین سوال.
کشف ایچین سرسم کؤنول مفتون ایدی.
کیم اونو حلّ ائتسه افلاتون ایدی.
چؽرپینیردیم دایما عیرفان ایچین،
هیچ سانیردیم عؤمرو بیر نادان ایچین.
ملجأیم اولدوقجا مکتب، مدرسه،
قلبیمه گلمزدی هیچ بیر وسوسه.
ذؤق آلیردیم مسجید و مئیخانه‌دن،
فئیض آلیردیم عاقیل و دیوانه‌دن.
ساچما بیر دفترچه، سرسم بیر کیتاب،
روحومو ائیلردی دایم حیسّ‌یاب.
فضل و عیرفان اهلینه حئیران ایدیم،
علم ایچین باشدان کئچر اینسان ایدیم.
کاینات-علم، او بیر دیلبر حیات،
ان مۆقدّس بیلدیگیم بیر کاینات...
علم، اوت، پک سئودیگیم دیلدار ایدی،
ان گؤزل بیر یار-افسونکار ایدی.
علمه وئرمیشدیم کؤنول عاریف‌میثال،
بیلمیوردوم باشقا عالم، باشقا حال.
بیلمیوردوم غم نه‌دیر، سئودا نه‌دیر،
بیلمیوردوم عاشیق-رۆسوا نه‌دیر.
واردی تک بیر همدمیم: فضل و کمال،
واردی تک بیر مونیسیم: ارباب-حال.
هپ چالیشماق، اوغراشیب دورماقلا بن،
قوشدوروردوم فیکریمی حیسّ ائتمه‌دن.
عاقیبت، بیر گۆن یورولدوم، اینله‌دیم،
سونرا کۆسکون روحومو هپ دینله‌دیم.
چوق دۆشوندوم، چوق داشیندیم، بیر زامان
گوشه‌ی-عۆزلتده توتدوم آشییان.
ائتمه‌دیم اینسانه آرتیق اعتیبار،
آدم اوغلوندان فرار ائتدیم، فرار.
بنجه مردود اولدو هر دفتر، کیتاب،
هپ تفکّوردن اولوردوم ذئوق‌یاب.
بیلدیگیم هر بیر حقیقت اسکیدی،
باشلادیم تمییزه هر نیک و بدی.
گؤردوگوم هر شئیده بیر معنا آرار،
ایجتیهاد ائتمک دیلردیم بیقرار.
آرتییورکن ایضطیرابیم آن‌به‌آن،
خئیلی دالدیم... بیر ده باقدیم، ناگهان
اسکی بۆتلر قالمامیش، هپ قؽرمیشیم،
اوچموش عقلیم، بۆسبوتون چؽلدیرمیشیم.
گؤزلریمدن قالدیریلمیش پرده‌لر.
باقدیم، آغلار گؤردوگوم هر شئی گۆلر.
حئیرتیمدن بن ده گۆلدوم، عاقیبت،
گؤزلریم گؤردوم یاشارمیش بیجیهت.
تۆکلریم اۆرپردی هپ سرسمله‌دیم،
باقدیم، آرتیق باشقا بیر عالمده‌ییم.
سؽچراییب بئینیمده قان وولکان یاپار،
گاه ائنر قلبیمده بیر توفان یاپار.
بنجه هپ ماهیّت-اشیا بۆتون،
باشقا رنگ آلماقدادیر گویا بو گۆن.
اسکی حیسّیات ازیلمیش سربه‌سر،
اسکی «بن»دن هیچ بولونماز بیر اثر.
هر حقیقت سانکی اؤلگون بیر خیال...
حؤکم ائدر روحومدا آرتیق باشقا حال.
بنجه خیلقت شیمدی بیر افسانه‌دیر،
کیم کی، حلّ ائتمک دیلر، دیوانه‌دیر.
بیر اویونجاقدیر جیهان باشدان-باشا،
غافیل اینسانلار دا بنزر سرخوشا.
سنده‌لر هر کس عملسیز، قایغیسیز،
هپسی کندیندن خبرسیز، سایغیسیز.
سؤیلشیرلر، آنلاشیلماز سؤزلری،
هپ باقارلار، گؤرمز اما گؤزلری.
دایما میسکین، دۆشونمز، سرسری...
بیر چۆروک خولیایا حئیران اکثری.
گاه عۆبودیت ائدیب یؽلدیزلارا،
گاه اییلمیشلر دیل‌آرا قؽزلارا.
چوق زامان مغلوب اولوب بیر حئیوانا،
تانری ظنّ ائتمیش، تاپینمیشلار اونا.
بؤیله، گمسیز بیر یؽغین مرکب کیبی،
اوتلویورکن... ایشته - مسلک مؤوجیبی،
فؽرلامیش مئیدانه بیر قاچ داهیه،
کورلاری ایرشاد ایچین گلدیک دئیه،
کشف ائدیب یوقلوقدا بیر مئوجود-حاق،
بیردیر، اعلان ائتدیلر، معبود-حاق.
بیردیر، اما حؤکم ائدر هر بیر شئیه،
هم ده اصلا بنزه‌مز هیچ کیمسه‌یه.
خلق ائدر، هم محو ائدر، پک مۆقتدیر...
چۆنکی هر بیر قوّتین فئوقینده‌دیر.
حؤکم ائدر، سؤیلر، اونون ایلهامینه،
واقیف اولماز عاجیز اینسانلار... یئنه
دویسا بیر شئی، هپ او داهیلر دویار،
سونرا اونلار خلقی ائیلر حیسّ‌دار.
خلق، خالیقدن اوزاق هم بیخبر،
یالنیز اونلار امر ائدر، یا نهی ائدر.
چۆنکی اونلار چوق یاقین عۆلویته،
هم ده پک لایق خیطاب-قۆدرته.
پارلامیش هر کیمده انوار-دها،
عالم-اسراره اولموش آشینا.
ایشته اونلار، هر بیری بیر قهرمان،
هپ چالیشمیش دورمادان، سارسیلمادان.
بیر دۆگون - اونلارجا هر بیر تهلوکه،
هپسی اولموشلار فدا بیر مسلکه.
هپسی‌نین آمالی بیر، افکاری بیر،
هپسی‌نین ایقبالی بیر، ایدباری بیر.
هپسی یالنیز بیر حقیقت عاشیقی،
هپسی بیر ویجدانلا دینلر خالیقی.
هپسی‌نین قلبینده بیر سئوداسی وار،
هپسی مجنون، هپسی‌نین لئیلاسی وار.
هپسی‌نین روحوندا بیر جنّت گۆلر،
هپسی شفقت بسلر، عۆلویت دیلر.
آغلامیشلار هپسی اینسانیته،
خادیم اولموشلار بۆتون بیر نیّته.
پارلامیش هپسینده بیر حاق شؤعله‌سی،
خئیره مونیس، شرّه دۆشمان ج‍ۆمله‌سی.
حاقدان آلمیش هپسی ایلهاماتینی،
دینله‌میش هم کندی حیسّیاتینی.
هر کس اینشاد ائیله‌میشدیر بیر کیتاب،
تا کی، ایظهار ائیله‌سین بیر اینقیلاب.
باشقا بیر «بنلیک» آرارکن هر بیری،
اویماز اولموش بیر-بیره چوق سؤزلری.
ایشته هر داهیده وار بیر اعتیاد.
یان باقیب تقلیده، ائیلر ایجتیهاد.
پک طبیعیدیر کی، هر صاحیب‌هونر،
بیر تجدّود، بیر خۆصوصیّت دیلر.
گرچی آز-چوق بیر-بیریندن فرقی وار،
ایشته اونلار، هپسی بیر شاهراه آرار.
دینله‌ییب اسلافی هپ فیکر ائتدیلر؛
گؤستریب اخلافه بیر یول، گئتدیلر.

سونرا، لاکین سونرا پک چوق سۆرمه‌دن،
فؽرلاییب مئیدانه بیر چوق راهزن،
اونلارین فیکرینده بولموشلار تضاد؛
هر بیری بیر یولدا ائتمیش ایجتیهاد.
بیر-بیریندن خلقی ایستیکراه ایچین،
هر بیری بیر دۆرلو اولموش خوشه‌چین.
بیر یؽغین افسانه، بین لاف و کزاف
اویدوروب هر کس چؽخارمیش ایختیلاف.
هر بیری بوش بیر خیال آلمیش اله،
اوغراشیب دۆنیایه سالمیش ولوله.
آیریلیب بیر مۆرشیدین پئیرولری،
آیری مذهبلر چؽقارمیش؛ هر بیری
بیر یؽغین بؤهتانلار ایجاد ائیله‌میش،
پیرینه هزیانلار ایسناد ائیله‌میش.
آنلاماز، کور خالقی قاندیرمیش بۆتون،
هر نه قوسموش، هپ ایناندیرمیش بۆتون.
قۆبّه یاپمیشلار کۆچوک بیر حبّه‌یی،
سؤیله‌میش: «حاق بنده...» هر کۆلخانبگی.
حاکیم اولموشلار بۆتون ایزانلارا.
هر کس اویموشدور او بی‌ویجدانلارا.
فیرقه‌لر تشکیل ائدیلمیش آن‌به‌آن،
اولمامیش اسکیک نیزاع هیچ بیر زامان.
ایزله‌ییب هر فیرقه چؽقماز بیر جؽغیر،
بیر دۆگون-درنک قورولموش زؽرهازیر.
هر کس اویموش کندی سرسم فیکرینه،
دۆشمان اولموش چوقلار اؤز هم‌فیکرینه.
ائیله‌میش هر کس تصوّور غایه‌سیز،
باشقا یول، بیر باشقا خالیق، باشقا ایز.
هر کس آلدانمیش دا ساپمیش بیر یانا،
بین چئشید بۆتلر یاپیب تاپمیش اونا.
هر کسین روحوندا بیر خالیق گۆلر،
اؤیله بیر خالیق کی، خلق ائتمیش بشر.

پک تۆحاف!.. بیر فیرقه دیگر فیرقه‌نین
خالیقیندن دیکسینیب اولماز امین.
حال‌بوکی، هر کسجه حاق بیر، تانری بیر...
یا بو سرسملیک، بو آزغینلیق نه‌دیر؟!
بیر یؽغین اینسان آرار ظۆلمتده نور،
بیر یؽغین: حاق بیزده‌دیر، سؤیلر دورور.
بیر گۆروه ائیلر پرستیش وحدته،
بیر گۆروه ائیلر تملّوق کسرته.
هر کس آرتیق ایزله‌ییب بیر یول گئدر،
ایری، دۆز، چیرکین، گؤزل ایمان ائدر.
جاهیل، عاریف، بیر چوبان، بیر فئیلسوف،
کندینی سانماقدا... ارباب-وۆقوف.
هر کیم اوّلدن اینانمیش هر نه‌یه،
بیر ده رام اولماز او دیگر بیر شئیه.
حاق تجسّوم ائتسه بیردن هپسینه،
توتدوغوندان کیمسه واز کئچمز یئنه.
چۆنکی پک گۆجدور اونوتماق کئچمیشی،
هم دۆشونمک ایسته‌مز بیر چوق کیشی.
حؤکم ائدر «ماضی» بۆتون ویجدانلارا،
«اسکیلیک» ائیلر نۆفوذ ایزانلارا،
اسکی عادتلر بیرر زنجیر اولوب،
دم‌به‌دم ائتمکده تخسیر-قۆلوب.
سورسالار: دۆنیادا کیمدیر حؤکمدار؟
بن دئریم: اؤلموشلر، اؤلموش دویغولار.
بیر حقیقتدیر بو... وارسا شۆبهه‌نیز؛
تا چوجوقلوقدان نه اؤیرنمیشسه‌نیز،
هر نه یاد ائتمیشسنیز دۆن یا بو گۆن،
قلبینیزدن هپ سیلین بیر-بیر بۆتون:
والیدئین آغوشو، مکتب، مدرسه،
قورقو، اۆمّید و توکّول، وسوسه.
اعتیقاد، اخلاق و عادت، هر نه وار،
هپ کؤکوندن قالدیرین دیوانه‌وار...
هپ قؽرین، هپ چیینه‌‌یین، هپ محو ائدین!
هیچ ضرر یوق، بیر مۆقّت سهو ائدین!
سهوینیزدن تا کی دوغسون شۆبهه‌لر،
هپ سئچیلسین حاق و باطیل، خئیر و شر.
ایشته بیر مئیدان کی، ایستر قهرمان.
هر کیمین وار مئیلی، ائتسین ایمتیحان.
ائتسه‌نیز بیر بؤیله جۆرأت، شۆبهه‌سیز،
قارشینیزدان پرده‌لر قالقار تمیز.
بیر ده آلدانمازسینیز هر کاهینه،
فیکری چالدیرمازسینیز هر خاینه.
باشلاییب آرتیق مۆنوّر بیر حیات،
محو اولور هپ اسکی، اؤلگون کاینات.
کؤهنه مئوهوماتا یول وئرمزسینیز،
حاقی دینلر، باشقا شئی گؤرمزسینیز.
سئیر ائدیب اینسانلارین افعالینی،
فیکرینی، آمالینی، هر حالینی.
حئیرت ائیلر، دایما آغلارسینیز،
دایما آغلارسینیز، سؽزلارسینیز.
حالینیز انظاری جلب ائیلر بۆتون.
سئیر ائدنلر هپ گۆلومسرلر بۆتون.
چۆنکی مجنون ظنّ ائدر هر کس سیزی،
کیمسه درک ائتمز فقط لئیلانیزی.
کیمسه‌دن گلمز کؤمک هیچ بیر زامان،
اۆرکه‌رک سیزدن قاچار یئکسر جیهان.
سیز ده بی‌پروا اولوب مردوم‌گیریز،
نئرده اینسان گؤرسه‌نیز اۆرکرسینیز.
عرض-دیدار ائتسه سیزلردن بیری،
گؤستریب حئیرتله بیر چوق سرسری
خالقا سؤیلرلر: «قاچین بوندان، آمان!
شارلاتاندیر، شارلاتاندیر، شارلاتان!
سؤزلری هپ ساچما... یوق معنا، فیلان،
هپ یالاندیر، هپ یالاندیر، هپ یالان...»

ایشته دیقت لازیم... ای ارباب-حال!
ایمتیحان ایستر، نه لازیم قیل و قال.
بیر جسارتدیر بو... ایقدام ائتسه‌نیز،
بؤیله بیر آزاده یولدان گئتسه‌نیز،
سیز ده بیر مجنون اولوب آغلارسینیز؛
بن نه‌ییم؟ یاخود کیمیم، آنلارسینیز.
ان نیهایت، هر حقیقت بللنر،
حاق نه‌دیر؟ نه‌یمیش؟ نیهایت بللنر.
اؤنجه «بنلیک»دن تجرّود قؽلمایان،
کندی نفسیندن اوزاقدیر هر زامان.
کیم کی، عقل ایستر، او، مجنون اولمالی،
هر فلاکت گلسه ممنون اولمالی.
یوقسا گئوشک، دویغوسوز، بوش بیر بئیین،
سیرّ-خیلقتدن نه آنلار سؤیله‌یین!؟
جانلی مئییتلرجه زور ایدراک-حاق،
گؤرمز آما، دوغسا حتی بین شافاق.
نور-حاق بیر چؤهره‌دیر، دایم گۆلر،
درکدن عاجیز فقط بیگانه‌لر.
درک ائدنلر مۆطلقا مجذوب اولور،
فرط-عشقیندن همن عیلّت بولور.
چؽلدیریب سرسملر، آغلار، هم گۆلر؛
باشقا بیر عالمده رقص ائتمک دیلر.
ترک ائدیب جانانه بی‌خود جانینی،
هپ آرار معشوقه‌ی-ویجدانینی.
بیقرار ایستر ساریلسین بوینونا،
ناگه آنلار: یاری گیرمیش قوینونا.
روحا آرتیق باشقا عۆلویت گلیر،
عالم-لاهوته قالقار، یۆکسلیر.
یۆکسلیر، انگین فضالردن آشار،
عرش-ایستیغناده بی‌پروا یاشار.
تشنه‌ی-عیرفان ایکن دریا بولور،
مئوت آرارکن زینده‌ی-جاوید اولور.
اویویور... جامه‌خوابی توز، تورپاق؛
نه بیر اۆمّیدی وار، نه کیمسه‌سی وار.
او بیر اؤکسوز، او بیر سولوق یارپاق؛
نه ده محزون کؤکوس کئچیرمه‌سی وار.

اونا یولدان کئچنلرین اۆرگی
داش کسیلمیش ده یاسدیق اولموشدور.
یوخ اونون ایمدی کیمسه‌دن دیلگی؛
اویویور... بینوا یورولموشدور.

گۆنشین قؽزغین، اودلو ضربه‌سینه
هدف اولموش وۆجودو؛ هم ده علیل...
بیر کیچیک قۆلبه یوخ کی، کؤلگه‌سینه
ایلتیجا ائیله‌سین زاواللی سفیل!

ظۆلم و فیسقین، جینایتین یولونو
سدّ اۆچون حبس‌خانالار یاپیلیر.
ایمدی معصوم ایکن، سفالت اونو
مۆجریم اعلان ائدر، یارین آسیلیر.

حاقا وارماق، پرستیش ائتمک اۆچون
اوجالیر بیر طرفده معبدلر.
داش، چامور، حاق رضاسی نامومکون...
آلدانیر، آلدانیر زاواللی بشر.
اهتیزاز ائتمه‌ده هر یاندا بهیشت-نفخات،
اوقشویور صحن چمنزاری یئنه روح-باهار.
شمس، او نئوزاد-طبیعت گۆلویور شعشعه‌بار،
ساچییور هر طرفه رنگ-صفا، نور-حیات.
سانکی هر شئی گۆلویور، ارض و سما هپ مسرور،
هر طرف مئوجه‌ی-نور...

کایناته وئریور نشئه نسیم-سحری،
سرولر قامتی مئوزون ایله هپ مست-غۆرور...
بیر طرفده اؤتوشور شئوق و شطارتله طۆیور،
پرده-پرده ائنیور، یۆکسلیور نغمه‌لری.
سۆسلنیب ناز ایله بیر یاندا گۆلومسر ازهار،
پۆرصفا، لمعه‌نیثار...

گزینیر قارشیدا بیر طیفل-ملاحت یالینیز...
هر اداسیله او شوخ عالمی ائیلر مسحور.
ایشته، سیّار چیچک دئنمگه شایان بیر قؽز!
چشم-مخمورینه باقدیقجا اۆرک چؽرپینییور،
الله، الله! نه قدر عۆلوی... او ماوی گؤزلر!
او سماوی گؤزلر!

هپ چیچکلرده تموّوج ائدن الوان-سۆرور،
عکس ائدیب چؤهره‌ی-گۆلگونونه ائیلر لمعان؛
زۆلف-زرتارینی یالدیزلار الهی بیر نور،
ایشته بیر لئوحه کی، هر زایری ائیلر حئیران؛
ایشته بیر شعر کی، هر شاعیری ائیلر تلطیف،
نه قدر شعر-لطیف!..
بؤیوک دره.
ای نشوه‌لی، ای عیشوه‌لی اۆمّید!
لعنت سانا، ای آفت-جاوید!
آرتیق یئتر، ال چک، بن اوساندیم؛
اوّل سنی بیر باکیره ساندیم،
آرقان سؽرا گزدیم یاپا-یالنیز،
هپ مکرینه اویدوم سنین، ای قؽز!
گئت! آنلادیم آرتیق نه ایمیشسین.
دویدوم کی، ناسیل فیتنه ایمیشسین.
بیر باشقا دیل-آشوفته‌یی گئت، بول!
کئچ، گئت! سؽریتیب دورما، کنار اول!
دفع اول کی، گؤزوم گؤرمه‌سین اصلا،
یاقدین بنی، ای سؽتمالی خولیا!
قارشیمدا دوروب تیتره‌مه، ای ظیلّ!
بیتدیم، داها یوق بنده تحمّول.
اینسان نه قدر مایل-غفلت!؟
سندن اومویور ذئوق-سعادت!
وار بیر قورو حیکمت، او دا یانلیش...
اۆمّید ایله گویا یاشانیرمیش!
بیر سؤز کی: یالان، ساچما، خورافات...
آلدانمام او افسانه‌‌یه، هئیهات!..

ای یأس! سن ای حۆزن-سرآزاد!
آغوشوما گل، قؽل بنی دیلشاد!
روحیمله برابر یاشا یالنیز،
گل قلبیمه گیر، ای ساری یؽلدیز.
یالنیز بانا اول مونیس و همدم!
یالنیز اولاییم بن سانا محرم،
سئودیم سنی، ای سئوگیلی دیلبر!
گل، آغلایالیم شیمدی برابر.

چؤهره‌ن مۆتورّیم کیبی کۆسکون...
سندن چکینیر هر کس اونونچون.
دالغین باقیشیندان قاچار اینسان،
بیلمم نه‌دن ائتمیش بنی حئیران!؟
عالم سنی ظنّ ائتسه ده چیرکین،
لاکین بانا سور! - بنجه گؤزلسین.
حۆرّ اولماق ایچین خئیلی یورولدوم،
ائش کندیمه یالنیز سنی بولدوم.
زیرا سانا یار اولمایان اینسان
زنجیر-اسارتده وئریر جان!
روحوم ایرر عۆلویته سندن،
سنسیز ازیلیر، محو اولوروم بن.
قلبیمده اگر وارسا متانت،
سندن، یئنه سندندیر او قوّت.

اۆمّید ایله اینسانه گلن حیسّ،
یا کیذب و ریادیر، یا تبصبوص.
لاکین سانا مفتون اولان احرار،
لاقئید اولور، ای یار-فۆسونکار!
میسکین یاشاماز، ظۆلمه تاپینماز،
راحت نه، سفالت نه‌دیر آنماز،

سنسیز یاشاسام، باغریم اولور قان،
قوش، گل بانا، ای رهبر-ویجدان!
اوچ، گل بانا، ای همدم-حیسّیم،
بیر دربه‌دریم، یوق بیر انیسیم.
سنسیز یاشاماق بنجه تنزّول،
سنسیز گبریرسم او دا بیر ذۆلل...
گل، روحومو گۆلدور ده چکیل، گئت!
یا قلبیمی یار، پارچالا، محو ائت!..
سن ای یۆکسک فضالاردان آشان سیّاح-زرّین‌پر!
اوزاق، ای نجم-گئیسودار! اوزاق گز، ارضه یاقلاشما!
اوزاقدان پک گؤزلسین، منظره‌ن پک تاتلی، پک دیلبر،
محبّت یوق تقرّوبده، شو مهرکدن ساقین، شاشما!

تفرّوجگاهین ای سیّار-عۆلوی، پک گئنیش... یۆکسل!
بو آلچاق یئر سانا لایق دئییل، یۆکسل، یاقین گلمه!
مۆنوّر ساچلارینمیش سانکی زهرآلود بیر مشعل،
یاقارمیش خلقی!.. هر کس قورقویور، اوچ گئت، ساقین گلمه!

بیزیم تورپاقدا نامقبول اولور بیگانه‌لر دایم،
اونونچون سئومز اینسانلار سنی، هر کسده نیفرت وار.
مرامین قهر ایسه، گئت! اونلاری تسمیم ائدر دایم،
شو ارض اۆستونده یۆز بینلرجه گئیسودار یؽلدیزلار.
بن نیچین مست-عشق-یار اولدوم؟
بو نه خۆلیا کی، بن دۆچار اولدوم؟
بن نیچین بؤیله دیلفیکار اولدوم؟
نیه مفتون-زۆلف-تار اولدوم؟
نیه بدبخت-روزیگار اولدوم؟

مرحمتسیز ملک، ادالی گؤزل
گؤر نه‌لر یاپدی بیر ویصالا بدل!
یئنی گۆلمک دیلردی شمس-عمل،
آه... پک بختیار ایدیم اوّل...
بن نیچین مست-عشق-یار اولدوم؟

سئوریم... سون نفسده اینلرکن
یئنه آتمام او نازلی دیلبری بن.
او گؤزل گؤزلر، آه... او قؤنچه دهن،
چؽقمییور بیر دقیقه فیکریمدن،
بو نه خۆلیا کی، بن دۆچار اولدوم؟

سحر عاشیق او نورون عیصمتینه،
باییلیر پنبه گۆل طراوتینه،
ج‍ۆمله حئیران ایکن نزاکتینه،
اویار-اویماز اونون محبّتینه،
بن نیچین بؤیله دیلفیکار اولدوم؟

هر کؤنول باغلی بیر وفاکاره،
آرییور درد-عشقه بیر چاره.
بن نیچین بؤیله قالدیم آواره؟
نیچین اویدوم او چشم-سحّاره؟
نیه مفتون-زۆلف-تار اولدوم؟

نه اولور؟ بئش دقیقه لب‌برلب،
یاشاسایدیق اونونلا مست-طرب؛
اوف، بیلمم کی... مرحمت، یا رب!
بنی قهر ائتدی ایضطیراب و تب،
ایشته! بدبخت-روزیگار اولدوم.
گلدین ده، نیچین پمبه بولودلار کیمی آخدین،
بیلمم، نیه گئتدین، نیه دؤندون، نیه باخدین؟

شیمشک کیبی چاخدین دا، نیچین کؤنلومو یاخدین،
بیلمم، نیه گئتدین، نیه دؤندون، نیه باخدین؟

سرپیلدی آلئو روحوما سۆزگون باخیشیندان،
سارسیلدی دا هپ بنلیگیم، ای آفت-دئوران.

گل، گل، اولاییم سنده‌کی هر جیلوه‌یه قوربان.
بیلمم، نیه گئتدین، نیه دؤندون، نیه باخدین؟
ایشته نووروز! یئتیشدی فصل-باهار.
گلدی عیشرت زامانی، قارداشلار!
نه گؤزل بایرام... آه، نه خوش فۆرصت!
ساییلیر اهل-ذؤقه بیر نعمت!..
بؤیله شاد گۆن دۆشرمی بیر ده اله؟
کئچیرین بئش گۆن عؤمرو لذّت ایله.

یالینیز هانکی ائوده یاس وارسا،
بیر اونون بورجودور کی، توتسون عزا.
بیری‌نین اؤلسه قارداشی ناچار،
قارا بایرام توتار... بیر عادت وار.
هر کیمین یوخسا بؤیله بیر عۆذری،
عئیش و نوش ائیله‌سین او... یوخ ضرری.
گرچی «المؤمنون اوخوه» دئمیش
امر-پئیغمبری حکایه ایمیش.
ج‍ۆمله قارداش، — دئییر رسول-خودا،
هانکی ایسلامه‌دیر بو سؤز عجبا؟

بلکه بیر باشقا خلقه‌دیر بو خیطاب؟
نه‌یه لازیم، جانیم، سؽخینتی، عذاب.
بۆتون ایراندا، ج‍ۆمله بالکاندا،
چؽرپینیر قارداشین قؽزیل قاندا!
ایشته بیر قتلگاهه دؤنموش یئر!
محو اولان یۆز دئییل کی! یۆز میندیر.
آنا! همشیره! ای نیشانلی گلین!
سیز ده اصلا سؽخیلمایین، سئوینین.
ازیلیب محو اولورسا عائله‌لر،
سیزه عاید دئییل بو غملی خبر.
گئتسه عیفّت، کسیلسه امجکلر،
سئوینین!.. ایسته‌مز دۆشونجه، کدر.

بۆتون عالم داغیلسا، اود توتسا،
بیزه لازیمدیر ایمدی ذؤق و صفا.
بیر مۆسلمان کی، اوندا غئیرت وار.
سئوینیر، کئف ائدر، چالار، اوینار.

سئوینین! زورنا، توی چالین، سئوینین،
نه گؤزل بایرام! اوف، گۆلون، سئوینین!
دینه، ناموسا کۆسدونوزسه، گۆلون!
سئوینین، هپ گۆلون!.. نه نشئه‌لی گۆن؟!
دوقوز یاشیندا ذکی، اوسلو بیر چوجوق: انور...
صینیفده تام ایکی ایلدیر، بیرینجیلیکده اونون
شرفلی بیر آدی وار؛ دایما مۆعلّیملر
سئوردیلر اونو. لاکین او ایمدی چوخ یورغون.

او ایمدی چوخ مۆتفکّیر... جاهاندا ایشته اونون
حیاتی، نشئه‌سی، اۆمّیدی تک بیر آننه‌سی وار.
فقط او، بلکه اۆچ آی وار کی، خسته، گیریه‌نومون
نظرلریله اۆزر بینوایی لئیل و ناهار.

زاواللی آننه‌سی سؤندوکجه یاوروجوق یانییور،
یانیب دا قوورولویور؛ ان بؤیوک دۆشونجه‌لری
یارینکی ماتمی گۆلدورمک اۆزره آلدانییور،
فقط قادین اریمیش، اوندا یوخ حیات اثری.

چوجوق دوام ائله‌ییر درسه هر صاباح؛ لاکین
نه سؤیله‌ییرسه مۆعلّیم، او بیر شئی آنلاماییر.
دالیب، دالیب گئدیور، درس ایچین، وظیفه ایچین،
توقات یئییرسه ده بیچاره سوسموش، آغلاماییر.

سکیز گۆن اولدو کی، آرتیق خبر یوخ انوردن،
او ایمدی درسه دوام ائتمه‌ییر، قادینجیغازین
قوشار مزارینا اؤکسوزجه آغلار، اینلرکن
گلینجه خاطیره ماضی، دۆشوب قالیر بایغین.
سورار صینیفده مۆعلّیم او کیمسه‌سیز چوجوغو،
قؽزار دا سؤیلنه‌رک هر گۆن آرخاسینجا اونون؛
«آمان، ناسیل یاراماز! باخ، بو هفته کئچدی دخی
نه بیر خبر، نه بیر ایز وار؟ دئمک او بیر چاپقین...»

یارینکی گۆن او سولوق چؤهره پۆرملالی تب،
صینیفده عرض-وۆجود ائتدی. درسه باشلاناراق
مۆعلّیم اکشی، چاتیق اۆزله پۆرعیتاب و غضب،
گؤرونجه انوری، قالدیردی:
- ای! چوجوق، منه باخ!
سن، ایشته هانکی جهنمده، سؤیله، نئرده ایدین؟
دۆشونمه، سؤیله!
- افندیم، شئی...
- آه، دنی یاراماز!
ناسیل دا باخ دالییور، سانکی تۆلکودور قورناز!..
چوجوقجیغازدا جاواب: ایشته بیر سۆکوت-حزین...
گؤزونده دالغالانیر اینجه بیر باهار بولودو،
او هپ باخیب دورویور، یوخدور اوندا حیله و سوچ...
سۆکوتا قارشی مۆعلّیم غضبله بیر، ایکی، اۆچ
توقاتلایینجا، چوجوق بیرجه کرره هؽچقیردی:
«آمان، وای، آننه‌جیگیم!..»، سونرا غشّ اولوب گئتدی؛
بو سس صینیفده اولان ج‍ۆمله قلبی تیترتدی.
دینلیورکن لیسان-شعریمی بن،
بیر یئتیمین لیسان‌حالی کیبی،
یۆکسلیر بیر اینیلتی قلبیمدن،
تیتره‌دیر روح-لرزه‌دار شبی.

دایما بیر سرابه آلدانیریم؛
آغلارام، سؽزلارام، فقط او زامان،
روح-شعریمده چؽرپینیر سانیریم
بیر قؽریقلیق، بیر احتیاج-نیهان.

اؤیله بیر احتیاج-مۆبرم کی،
اونا وابسته اعتیلای-خیال،
شعر-شاعیر بولور اونونلا کمال.

ایشته آهنگ-لئیل، سمت-سما،
ایشته دالغین دنیز دیور سانکی
هپ سۆکوت-بلیغ ایچینده بانا:
روح-شاعیرده مئوجید-ایلهام
بیر مزیّت وار: «ایبتیلایی غرام!..»
بعضاً اصلا اومولمایان یئردن،
نه قدر بختیار اولور اینسان!
ایشته، بن یأس ایچینده اینلرکن،
روح-مجروحیمی ائدر خندان،
ایکی سئودا پری‌سی لمع‌افشان.
بیری — نئورسته، نئودمیده چیچک...
بیری — نادیده، ناشینیده ملک...

بیری‌نین چؤهره‌ی-دیل‌آشوبی،
لب-گۆلگونی، چشم-مخموری،
زۆلف-شبرنگی، رنگ-محجوبی،
غرق ائدر نوره قلب-رنجوری؛
شرقه مخصوص او بیر گؤزل حوری...
کیم بیلیر! بلکه شیمدی جنّتدن
یئره ائنمیش گزر او قؤنچه‌دهن.

لاکین افسو...س غئیر-قابیلدیر،
بنجه تصویر-حالی دیگری‌نین.
او بیر عۆلوی خیاله بنزتیلیر
کی، ائدر هر باقیشدا شاعیر ایچین
پۆرمعالی نشیده‌لر تلقین.
سؤیلویور ایشته هر بیر اعضاسی
کی، بنیم عصرین ان گؤزل ونوسی.

گردن-صافینی اؤپن او خفیف،
او تموّوج‌نوما ایپک ساچلار،
نشر ائدر کایناتا قارشی لطیف،
پۆرذهب بیر ضیای-راییحه‌دار،
نشوه‌زا بیر باهار-پۆرزهار.
او سماوی نیگاهه قارشی فقط،
دویار اینسان مدید بیر حئیرت.

شو دیل‌آرا، سئویملی منظره‌دن
روحه بیر باشقا اعتیلا گلیور.
او گؤزل چؤهره‌لر گۆلومسرکن
ساچار اطرافه سانکی نور-شۆرور،
آه، مۆمکونمو اولماماق مسحور؟!
قادین! ای مؤحترم انیس-بشر!
سنسیز اؤکسوز قالیردی حیسّ-بشر!
گئجه‌یدی... هر یئری ساریمیشدی بیر سۆکوت-حزین،
دونوق ضیالی فانارلار باخاردی هپ غمگین.
یاواش-یاواش یۆرویوردوم یولوملا پۆرفیکرت،
اؤنومله عرض-وۆجود ائتدی بیر سولوق صورت.
او بیر جاوان ایدی، کۆسکون باخیشلی، هم یورغون؛
وۆجودو خسته، مۆکدّر، حیاتی چوخ دورغون...
کسیک نفسله یۆرور، سؤیلنیر ده، اینلردی،
او بیر خیال-بعید آرخاسینجا تیترردی.
نه‌دنسه جذب ائله‌ییردی او هر آدیمدا منی،
همن ماراق ایله تعقیبه باشلادیم ایزینی.
اونونلا، ایشته اونون کؤلگه‌سیله چوخ محزون
یۆرور،گئدیر، دۆشونوردوم؛ گؤروندو بیر بالکون
کی، سۆسلو پنجره‌سی، شؽق، ایپکلی پرده‌لری،
ناسیلسا ائیله‌دی دیل‌خون زاواللی دربه‌دری.
دایاندی قارشیدا، حسرتله اشکبار اولاراق،
حزین-حزین باخینیب سؤیله‌ییردی سؽزلایاراق:

«سن، ای سئویملی ملک! آه... ظالیم، ای ظالیم!
سن ای ندیمه‌ی-روحوم، اۆمید-ایقبالیم!
سن، ایشته هپ سن ایدین جیلوه‌گاه-آمالیم،
کئچردی گۆنلریم اوّل سنینله شاطیر و شن.
نه اولدو؟ سؤیله، نئچین بؤیله بی‌وفا چؽخدین؟
شیکسته کؤنلومو بیلمم نئچین یؽخیب-یؽخدین؟
نئچین اۆمیدیمی محو ائیله‌دین؟ نه‌دن بؽقدین؟
نه‌دن آتیب منی، اغیاره همدم اولدون سن؟!
من عشقه اویماز، اینانمازدیم، ای پری‌-سحر!
او حیسّی منده فقط سن یاراتدین... ای دیلبر!
حۆضور-قلبیمی آلدین دا عؤمروم اولدو هدر،
توتولدوم ایشته او دام-بلایه غافیل ایکن...
منیمله هر گئجه هم‌بزم اولوب گۆلومسر ایدین،
محبّت اولماسا عالم خاراب اولار دئر ایدین،
دوداق-دوداقدا اؤپوشدوکجه خئیلی سؤز وئردین.
نه اولدو، اۆز چئویریب، قاچدین عاقیبت مندن؟
فقط باهار-شبابیمدا بیر چیچک بولدوم،
قاچیردیم الدن، اونون حسرتیله محو اولدوم.
او سنسن آه...سن! اوغروندا باخ ناسیل سولدوم؟
سنینله سؤندو حیاتیم، یانیب کۆل اولدوم من.
گل، ایشته قلبیمی گل یار، چؽخار محبّتینی!
گؤزل ملک! منی گل قورتار، آل امانتینی!
یئتر، یئتر!.. چکمم غئیر-بار-فیرقتینی،
قاپیندا کندیم اۆچون قازماق ایسترم مدفن.»

زاواللی گنجین او تیترک پۆرایشتیکا سسینی،
سۆکوت-لئیلی یاران نشئه‌سیز ترانه‌‌سینی
کیم آنلار، آه... اونا کیم اعتینا ائدر؟ هئیهات!..
او آشیانه گیرن شئی فقط سۆرور-نشاط...
او اینفیعالی، او سوزیشلی حالی کیم دینلر؟
وئریر جاواب اونا آنجاق سیتملی قهقهه‌لر.
قوپوب گلن او شطارتلی سس بیر ایستیغنا
کی، دایما اونو یاخماقلا حظّ آلیر گویا...
او سرسری، او سفیل... اونجا فضله‌دیر یاشاماق،
یاشارسا، هپ یاناراق یأس ایچینده محو اولاجاق.
سؤنوک وۆجودو ساچار هر دم آتشین فریاد،
فقط نه چاره! اثرسیز بۆتون بو ایستیمداد...

نهایت، اولدو رهاکاری ایضطیرابی اونون
الینده پاتلایان آتشلی بیر جؽلیز قورشون.
آیاقدا دورماق اۆچون اوندا یوخدو تاب و تاوان؛
سریلدی یئرلره، لاکین پۆرایضطیراب و فغان
دئییردی: «یوخ داها صبریم، گئجیکمه، گل، ملکیم!
گل، ایشته، گئتمه‌لی‌یم؛ الوداع!.. گؤزل ملکیم!..»
اوف، نه یاماندیر سۆزگون باخیشلار،
آی ایپک تاللری زرافشان گلین!..
هر کس گۆلر، هر کس سنی آلقیشلار،
یالنیز منیم حالیم پریشان، گلین!

گئتمه، دور، کؤنولده مین حسرتیم وار،
سؤیلنه‌جک دردیم، فلاکتیم وار،
سندن سنه گیزلی شیکایتیم وار،
ای ملک ادالی، خورامان گلین!

نه‌دیر سوچوم، مندن اوزاق قاچیرسان،
یابانچی ائللره شنلیک ساچیرسان،
رؤیا کیمی سۆزولورسن، اوچورسان،
بیلمزسن کی، باغریم اولور قان، گلین!

نه سؤیله‌ییم! حالیم عیاندیر سانا؛
سن بیر یانا، بۆتون دۆنیا بیر یانا.
سنسیز گۆلوستانلار زینداندیر مانا،
ای جنّتدن بیزه ارمغان گلین!..
بنی آنلاتما کی عشق، عالم-سئودا نه ایمیش؟
بیلیرم بن سنی، گئت! هر سؤزون افسانه ایمیش.
گئت، گۆلوم، گئت، گؤزلیم! باشقا بیر عاشیق آرا، بول!
دویدوم آرتیق سنین عشقینده‌کی معنا نه ایمیش!..
بی‌وفاسن، ملک اولسان بئله اویمام داها، گئت!
کیم کی اویموش سانا، کؤنلوم کیبی دیوانه ایمیش.
یئتیشیر، گئت! بنی قهر ائیله‌مه، ترسا قؽزی، گئت!
آنلادیق شفقت-آیین-مسیحا نه ایمیش!
سنی بیر ساده‌دیل، آزاده ملک سانمیش ایدیم،
نئیله‌ییم!.. آه... کؤنول روحونا بیگانه ایمیش.
سنی تقدیس ائده‌رک بیر داها سئومم اصلا،
نه ایمیش سانکی بو عشق!؟ عاشیق-شئیدا نه ایمیش!
عالم-ذئوق و صفادن بانا بحث ائتمه، ساقین!
بیلدیک آرتیق بو جیهان مۆلکو نه ویرانه ایمیش!..
بیلمه‌دیم، اویدوم شو مجنون کؤنلومون فریادینه،
عشقه دیل وئردیم، بلادن باشقا بیر شئی گؤرمه‌دیم.
روح-مجروهوم گؤزللردن وفا بکلر یئنه،
بن هنوز اصلا جفادن باشقا بیر شئی گؤرمه‌دیم.

گؤرمه‌دیم اصلا دیکنسیز گۆل، قارانلیقسیز ایشیق،
هپ ویصالی دایما تعقیب ائدر بیر آیریلیق،
سؤیلیورلار: «دایم ذئوق-سعادت وار»، یازیق!
سئیر ائدیب بوش ایدعادن باشقا بیر شئی گؤرمه‌دیم.

گؤردوگوم هر مۆضطریب سیمایه دویدوم مرحمت،
یاره، هم اغیاره یار اولدوم دا، سئودیم بی‌جهت؛
آشینا ظنّ ائتدیگیم هر یۆزده هئیهات!.. عاقیبت
بوش تملّوقدن، ریادن باشقا بیر شئی گؤرمه‌دیم.

هر محبّت بیر خیانت، هر گۆلوش بیر حیله‌دیر.
هر سعادت رۆحو اوخشار پک سؤنوک بیر شؤعله‌دیر.
بلکه وار سهویم؟ فقط گؤردوکلریم هپ بؤیله‌دیر...
گؤرمه‌دیم، اصلا بلادن باشقا بیر شئی گؤرمه‌دیم.
هر کس عالمده بیر بلایه دۆچار
اولور، اما منیم کیمی اولاماز.
کۆنج-مؤحنتده قالمیشام ناچار،
بو کؤنول دردینه دوا بولاماز.
غم-هیجریله بیقرار اولموش،
چۆنکی مهجور-بزم-یار اولموش.

کؤنلومون حالینی ائدر تصویر
روی-زردیمله، چشم-خۆنباریم.
اهل-ذؤق ایستر ائیله‌سین تقدیر
کی، ناسیل یار ایمیش منیم یاریم.
هر کسین ذیکری بزم-ذؤوق و صفا،
ویردیم اولموش منیم ده وا اسفا.

ائدر عشق اهلی رسم-یاره ماراق،
احتیمال آلسین اونلا حسرتینی.
یاریم اولماز منیم گؤزومدن ایراق.
بولموشام چۆن کؤنولده صورتینی.
اۆرگیم رنگ-ارغوان اولموش،
اریمیش لاختا-لاختا قان اولموش.

منه لایق گؤرورسه اهل-غرض،
بنزدیم یاریمی چمن گۆلونه.
ایسته‌مم وئرسه‌لر جاهانی عوض،
داغینیق زۆلفونون کسیک تئلینه.
دئیه‌مم کی، نه دۆرلو زیبادیر،
خلعت اول یاره قانلی دیبادیر.

یاره‌لر جیسم-نازنینیندن
قؽزاریر، سانکی قؤنچه‌ی-گۆلدور.
ضعف مشهوددور جبینینده
منجه تصویر-حالی مۆشکولدور.
محو اولور فیکر ائدینجه جیسم و تنیم،
آمان الله! اودور منیم وطنیم!

بیر زامان بو وطن معاریفجه
ساییلیردی یئر اۆزره بیر گۆلشن.
کسب-غفلت ائدیب تصادوفجه
ایمدی اولموش لیباسی قانلی کفن.
گئت-گئده قابیل-زوال اولموش،
آیاق آلتیندا پایمال اولموش.

بیز، حقیقت، زاواللی یاورولاریز،
بو وطن بیر سئویملی والیده‌دیر.
عبث اغیاردان وفا اوماریز،
بابامیز یوخ کی؟! بؤیله حالده‌دیر.
بیزه گؤز تیکمیش اول وفا کانی،
مادرین یاوروسیله‌دیر شانی.

ای وطن! ای کؤنول پرستاری!
وار اۆمیدیم، قۆصوره باخمیاسان،
بیزه ترجیح ائدیب ده اغیاری،
بوراخیب نار-هیجره یاخمیاسان.
سنی بو حاله سالدی غفلتیمیز،
داها عفو ائت، یئتر ندامتیمیز.

گۆلویور هپ تامام اهل-جاهان
بو اسف‌ایشتیمال-حالیمیزه،
آمان الله! نه درد-بی‌درمان،
گلیورمی‌یدی هئچ خیالیمیزه.
بیزی، ای یئر! یاریل دا کامینا چک!
ائییدیر بو حیاتدان اؤلمک.

مایه‌ی-ایفتیخاری ار کیشی‌نین
وطن اوغروندا بذل-هیمّتدیر.
لافه باخمازلار، ایشته هر کیشی‌نین
ایشی آیینه‌‌سینده مۆثبتدیر.
غئیرت ایستر کی، جان نیثار ائده‌لیم،
مدنیتله ایفتیخار ائده‌لیم.

داها محو ائتدی آرتیق ایستیبداد،
یؽخدی ظۆلم آتشینه جانیمیزی.
اولدو هر بیر حۆقوقوموز برباد،
دینله‌مز کیمسه الامانیمیزی.
بو نه دهشتلی حالدیر، یا رب،
بیلمم کی، نه‌دیر بو حاله سبب.

ای وطن! سنده پارلایاندا ضیا
بۆسبوتون اهل-غرب جاهیل ایمیش.
ایمدی بولموش وۆقوع عکس-قضا،
عجبا، بو ناسیل تغافیل ایمیش؟
کیم تصوّور ائدرسه بو حالی،
وارلیغی حیسّدن اولور خالی.

بیزی بو حاله سؤوق ائدن بی‌عار
مۆطلقا خواب-جهله دالمیش ایمیش.
بیزی ایغفال ائدن زامان اغیار
دؤور-عالمجه مات قالمیش ایمیش.
ایمدی غئیرت ائدرسه میلّتیمیز،
یئنه عؤودت ائدر سعادتیمیز.

هر شیتا-باهاری مؤوجیب اولور،
واردیر امنیتیم بو حاله منیم،
یئنه اونلار ان اسکی حالی بولور،
هئچ ماراق ائتمه، نازنین وطنیم.
منه گل! گل منه، زاواللی وطن!
هئچ اونوتمام سنی بو حالیله من.

دخی یاد ائتمه بیر ده مافتالی،
مؤحتمیل شاهراهه یول بولالیم.
هله ساچماقدا اول فۆیوضاتی
لمعاتیله فئیض‌یاب اولالیم.
واردیر اۆمّید صبح-ایقباله،
شب-هیجرانه یوخمو دۆنباله؟!
هر یئر صفالی، نشئه‌لی، هر شئی طرب‌نیثار...
هر دم گۆلومسه‌دیکجه گۆنش، مست اولور باهار.
داغلار چیچکله سۆسلنه‌رک سبز و دیلگوشا...
قوشلار اؤتر، سولار آقیب اطرافا گۆل ساچار.
سئیر ائیله‌دیکجه بن شو گؤزل کایناتی، هپ
روحوم اوچار، اوچار ابدی بیر صفا دویار.
جنّت قدر بو منظره مؤعجوزنوما...فقط
هپ بی‌ثمر، دئییلسه نصیبیم ویصال-یار.
دیدار-یار، ایشته اودور جنّتیم بنیم؛
اینسان اولان جیهاندا ناسیل سئوگیسیز یاشار!؟
هپ سئوگیدیر گؤزللیگی اینسانه سئودیرن،
محروم-عشق اولونجا گؤزللیک ده جان سؽقار.
دۆنیادا وارسا دئولت-جاوید او، عشقدیر؛
اولماز سئویب-سئویلمه‌ین عؤمرونده بختیار.
ای اودلو شهپریله ساچان زهر-اینتیقام!
ای حرب الهی! ای سؽریتان کینلی اژداها!
اولدونسا بونجا قهر و فلاکتله شادکام،
آرتیق بیتیر شو صحنه‌یی، ای مۆفتریص دها!
ائندیر شو قانلی پرده‌یی، ای رهنومای-شر!
ائندیر ده بیر قدر نفس آلسین بنی-بشر.

سارمیش بۆتون جیهانی هیاهوی-دهشتین:
یالنیز بشرمی پنجه‌ی-قهرینده سارسیلان؟
حاکیم هاوادا، یئرده، سو آلتیندا وحشتین،
وحشیلرین ده ظۆلمدن اولماقدا باغری قان.
قاپلانلار ایضطیراب ایله هر آن دیلر آمان،
قارتاللار ایشته ائتمه‌ده هپ ترک-آشیان.

ای شیدّت و غضب ساووران حامی‌-ظفر!
آرتیق یئتر، اوساندی جیهان، سن ده بیر اوسان!
ترک ائت شو قانلی تورپاغی، آرتیق چکیل، یئتر!
هر کس دیدیشمه‌دن یورولوب شیمدی روح آچان
آزاده بیر هاوادا چیچکلنمک ایستیور،
پک تاتلی بیر اۆمیدله ایلنمک ایستیور.

شرّ اولمادیقجا خئیره قاووشماق محال اولور.
قسوتلی، سیسلی هر گئجه‌دن بیر گۆنش دوغار.
حۆرّیت اؤیله نازلی بیر آفت کی، پک وقور،
قان آقمادیقجا کیمسه‌یه گۆلمز او عیشوه‌کار.
ذاتاً بو، کؤهنه یوردوموزون کؤهنه عادتی،
هر تانری‌نین قان ایچمگه وار حۆسن-رغبتی.

ظۆلمت داغیلدی، ظۆلم و فساد اولدو پاییمال،
هر یئرده سانکی حاق و عدالت گۆلومسویور.
آل بایراغین قاناتلاری آلتیندا، پۆرمعال
هر چؤهره، هر دوداق ساچییور لمعه-لمعه نور.
حۆرّیت؟ آه، او بنجه فقط تاتلی بیر خیال...
دۆنیادا وارمی حۆرّ عجابا؟ ایشته بیر سوال!..
اوچار، اوچار، یئنه روحوم دیار-حۆزنه قوشار؛
اوزاق، اوزاق، چوخ اوزاق بیر مۆحیط ایچینده یاشار.
سوغوق، سوغوق!.. گئجه کئچمیش، بۆتون جیهان سوسموش،
اوزاقدا اینلیور آنجاق زاواللی بیر بایقوش.
گؤزومدن اویقو چکیلمیش ده چارپییور قلبیم،
نه‌دنسه بیلمیوروم، آه، خئیلی مۆضطریبیم.
اؤنومده دالغالانیر طئیفلر، قؽزیل قانلار،
باشیمدا پاتلییور آتشلی، سیسلی وولکانلار.
تجسّوم ائتمه‌ده قارشیمدا بیر جیهان-الَم،
دؤنوب ده ترسینه گویا یانار بۆتون عالم.
یؽغین-یؽغین بشریت اؤلومله پنجه‌لشیر،
فدای-نفس ائده‌رک حاق اۆچون قوشار، گۆلشیر.
یاکار، یؽکار، ازیلیر، محو اولور، باسار، باسیلیر،
وطن یولوندا اؤلور، اؤلدورور، آسار، آسیلیر.
او توپ، تۆفنگ، او قؽلیجلار، زهرلی قومبارالار،
نه ایستر، آه، نیچین بؤیله گۆرله‌ییب پارلار!؟.
نه‌دیر شو قهر و فلاکت؟ نه‌دیر بو قحط و غلا؟
نه‌دیر شو کین و عداوت، نه‌دیر بو درد و بلا؟
آمان، نه منظره! دویدوقجا سارسیلیر ویجدان.
نه دهشت، آه!.. دۆشوندوکجه چؽلدیریر اینسان.
تمدّونون سونو وحشتمیدیر، نه‌دیر عجابا؟..
خاییر، خاییر... نه دیور باق ریجال-بزم‌آرا؛
سیاست ارلری گۆر-گۆر گۆرولدیور هر آن،
بؤیوک سعادت اومار هپ شو قانلی فؽرتینادان.
بۆتون شو ولوله اونلارجا بیر بشارتدیر،
یارینکی بایرامی تبریک ایچین ایشارتدیر.
«بؤیوک، کۆچوک، قارا، آغ، هپ کریستیان، ایسلام،
شهرلی، کؤیلو، معاریف‌پرست، جاهیل-تام.
بۆتون بشر نه حۆقوق ایستیورسا، هپ آلاجاق؛
قوی ضعیف ایله بیر یئرده کامران اولاجاق...»
دئمک کی، قالمایاجاق ظۆلمدن جیهاندا نیشان...
آمان،نه تاتلی بیر افسانه، هم نه سۆسلو یالان!
اوت، بو نشئه‌لی، هم شاعیرانه بیر خۆلیا،
خیاله، حیسّه پک اویغون، سئویملی بیر رؤیا...
بو تاتلی حیسّ ایله هپ انبیا، بۆتون عۆرفا،
فۆنون-فلسفه‌دن ذئوق آلان بؤیوک اۆدبا،
ضعیف ایچین دیدینیب، چؽرپینیب یورولموشلار،
فقط نتیجه‌ده هپ اسکی حالی بولموشلار.
قوجاق-قوجاق ائدیلن تاتلی وعدلر پک چوخ؛
ساقین اینانما! یالان... یوق، ضعیف ایچین حاق یوق!..
اینانما! عاجیز ایچین یوق حۆقوق، اینانما خاییر،
جیهاندا حاق دا، حقیقت ده هپسی قوّتدیر.

***

بیر زامانلار شرفلی تورانین،
او جیهانی غیریوی قاوغانین
قهرمان، بیر گۆزیده ائولادی،
تۆرکلرین آنلی-شانلی اجدادی،
سالدیریب تیترتیردی یئر یۆزونو،
حؤکم ائدر، دینلتیردی هر سؤزونو،
نه زامان کیشنه‌سه‌یدی تۆرکون آتی،
قؽریلیردی بیر اؤلکه‌نین قاناتی.
هپ کراللار، پرئنسلر، خانلار،
اولو شاهلار، کیبیرلی خاقانلار،
پاپالار، هپ خلیفه‌لر هر گۆن،
دیز چؤکرلردی تۆرکه قارشی بۆتون.
چۆنکی پارلاردی ارلرین قؽلیجی،
هپسی قارتال کیبی‌یدی سالدیریجی.
هپسی بیر ذئوق آلیردی قوّتدن،
اولولوقدان، مۆظفّریّتدن.
بونو گؤردوکده قومشو دئولتلر،
مملکتلر، زاواللی میلّتلر،
هپ بویون بۆکدو، تۆرکه یالواردی،
مرحمت گؤردو... جانی قورتاردی.
سونرا لاکین بو مرحمت، بو آمان،
ایشته تاریخ!.. تۆرکه وئردی زیان.
قاورولوب اسکی سؽزلایان یارالار،
فؽشقیریب دوردو اودلو قومبارالار.
مرحمتکاری مرحمتله دئگیل،
قهر و شیدّتله قؽلدیلار تنکیل.
بؤیله دهشتلی، قانلی منظره‌لر،
هر زامان ائیله‌مکده جلب-نظر.
ایشته بیر لئوحه! گؤرمک ایسترسن،
باق دا گؤر!.. آه بیر باقیب گؤرسن؟!
او شهامتلی تۆرکون ائولادی،
شیمدی توپراق ییور دا، فریادی
چؽقمیش افلاکه، هپ یانار، سؽزلار.
ایشته باق! یاورولار، خانیم قؽزلار
تیتریور پنجه‌ی-فلاکتده،
هپ اؤلوم قارشی‌سیندا، ذیلّتده...
هپسی آواره، هپسی آج-چؽلپاق،
هپسی بیچاره... باق، گؤزوندن ایراق؟!
هپسی قان آغلییور دا زار و زبون
هپسی قارداشجا بیر نیگاه آرییور،
بیر کؤمک، بیر پناهگاه آرییور.
دینله‌ین کیم... فقط او فریادی؟
آووتان کیم... او قلب-ناشادی؟
نه فلاکت بو، هم ناسیل مۆدهیش!؟
آه، اؤلوم ان بؤیوک سعادت ایمیش...

***

آرقاداش، یولداش! ای وطنداش، اویان!
یاتما آرتیق، یئتر... دییشدی زامان؛
سؽیریلیر، باخ، یاواش-یاواش ظۆلمت،
باری دان یؽلدیزیندان آل عیبرت!
نه دیور باق او پنبه چؤهره‌لی نور؟
سحر اولموش، دئمک گۆنش دوغویور.
آزاجیق وارسا حیسّ و ویجدانین،
قالق، اویان! سؤنمه‌میشسه ایمانین.
قالق، اویان! گؤر نه فیکره خادیمسین؟
کیملرین اوغلوسان؟ نه‌سین؟ کیمسین؟
سۆرونوب دورما بؤیله، بیر یۆکسل!
بیر دۆشون، گؤر بئش-آلتی عصر اوّل
نه ایدین؟ شیمدی نئرده‌سین؟ بو نه یأس؟
عجابا، یوقمو سنده عیزّت-نفس؟
بیر قدر سرخوش اولدون، ایشته یئتر،
دیکسینیب بیر آییل دا گؤر نه خبر!؟
آدم ائولادی قول-قاناد آچاراق،
چارپیشیر یئرده، گؤیده اود ساچاراق.
یئتیشیر، هایدی ضعفی، عجزی بوراق!
قان، آلئو پۆسکورن مۆحیطینه باق!
باق دا بیر آن تصوّور ائت یارینی،
داها سۆرعتله آت آدیملارینی!
کیم باقیب دورسا، بیل کی، غئیب ائده‌جک،
آیاق آلتیندا محو اولوب گئده‌جک...
سۆروسوندن کنار اولان قویونو
جاناوار پارچالار گؤروب ده بونو.
دونا قالماقدا وارمی بیر معنا؟
بونجا ذیلّت یئتیشمیورمو سانا!؟
چوق ازیلدین، یئتر، ار اوغلو ار اول!
چؽرپینیب چاره‌ی-خیلاص آرا، بول!
قوشاراق نورا، جهلی ائت پامال!
هپ سنیندیر شرف، اۆمید، ایقبال.
شاشیریب دورما بؤیله... بیر آیدین
ایده‌آل آرقاسینجا قوش، چؽرپین!
ایده‌آل‌سیز نیجات اۆمید-محال...
«ایتّیحاد!» ایشته ان بؤیوک ایده‌آل!
سنی قورتارسا، قورتاریر بیرلیک،
چۆنکی بیرلیکده‌دیر فقط دیرلیک!..