سون آرتیریلمیشلار

مین سؤزه یئنی آرتیریلمیش تورکجه شعرلر

قورخولو بیر سیرر دئییرم:

چوخداندیر کی بیر آرزیم وار،

اوغرو اولماق ایسته ییرم!

اینسانلارین آراسیندان

عقیده‌سیز آداملاری

ویجدانینی پولا ساتان

نادانلاری

اوغورلاماق ایسته‌ییرم

بو تورپاغین گوندن-گونه

نییه آرتیر دردی‌سری

دؤولتلرین آراسیندان سرحدلری

اوغورلاماق ایسته‌ییرم

آخی، نه ایش گؤرموشم کی،

اوغورلوق دا ایشدی باری.

من آنامین صیفتینه

واختسیز دوشموش قیریشلاری

اوغورلاماق ایسته ییرم!

بیریسینی ییخماق اوچون

ایکیسی نین اولفتینی،

اینسانلارین اورگیندن

هر کینینی، نیفرتینی،

یالانینی بوندان اونا،

اوندان بونا ساتانلاری،

ایکی سئون آراسیندان

او اوچونجو آداملاری

اوغورلاماق ایسته ییرم!

آراز آخیر

او تایدان دا اینسان باخیر،

بو تایدان دا اینسان باخیر،

نئچه میلیون گؤزویاشلی عزیزیمی،

او حسرتلی تبریزیمی

اوغورلاماق ایسته ییرم!

ایندی نئچه دؤولتلردن

مظلوملارین آه-زارینی،

یاد تورپاقدا یاتیب قالان،

عصرلرین آرخاسیندان

قوللارینی چاتیب قالان

کربلادان فوضولی نین،

حلب دنسه نسیمی نین مزارینی

اوغورلاماق ایسته ییرم!

نه گیزله‌دک، بیلیر هامی

تونقال قاتیب یاندیریرلار

بو جاهانی.

قلبیم دئییر:

" بیر آذری مثلینی یادینا سال:

" اوغرودان-اوغرویا حالال... "

پرومئتئی اوغورلاییب

اینسانلارا وئرن اودو

اوغورلاماق ایسته ییرم!

لاپ غضبی توتسا بئله

یئرین منه، گؤیون منه

نه دئییرسیز، دئیین منه

اوغرو اولماق ایسته‌ییرم!

اوغرو اولماق ایسته‌ییرم!

دوغرو اولماق ایسته‌ییرم!

جلاد! سنین قالاق قالاق یاندیردیغین کیتابلار
مین کمالین شهرتی دیر، مین اۆره​​‌گین آرزوسو
بیز کؤچوروک بو دنیادان، اونلار قالیر یادیگار
هر ورقه نقش اولونموش نئچه اینسان دویغوسو
مین کمالین شهرتی دیر، مین اۆره​‌گین آرزوسو

یاندیردیغین او کیتابلار آلوولانیر، یاخشی باخ!
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظلمته
شاعرلرین نجیب روحو مزاریندان قالخاراق
آلقیش دئییر عشقی بویوک، بیر قهرمان میلته
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظلمته

جلاد! منیم دیلیمده دیر بایاتیلار، قوشمالار
دئ، اونلاری هئچ دویدومو سنین او داش اۆره​‌گین؟
هر گرایلی پرده سینده مین آنانین قلبی وار
هر شیکستن اولادی​دیر بیر مقدس دیله​‌گین
دئ، اونلاری هئچ دویدومو سنین او داش اۆره‌​گین؟

سویله، سنمی خور باخیرسان منیم شعر، دیلیمه؟
قوجا شرقین شهرتی دیر فضولی​نین غزلی!
جلاد! یانیب اود اولسا دا، کوله دونمز آرزولار
طبیعتین آنا قلبی قول دوغمامیش اینسانی!
هر اورگین اؤز دونیاسی بیر سعادت آرزولار
قانلار​ایله یازیلمیشدیر هر آزادلیق داستانی
طبیعتین آنا قلبی قول دوغمامیش اینسانی!

ازل باشدان دوشمنیمدیر اۆزو میردار قارانلیق
هر توپراغین اؤز عشقی وار، هر ملتین اؤز آدی
کائناتا دئگیشمه​‌رم شهرتیمی بیر آنلیق
منم اودلار اولکه​‌سینین گونش دونلو اولادی!
هر توپراغین اؤز عشقی وار، هر ملتین اؤز آدی
ندیر او دار آغاجلاری، دئ، کیملردی آسیلان؟
اویونجاقمی گلیر سنه وطنیمین حق سسی؟
دایان! دایان! اویاق گزیر هر اۆرکده بیر اصلان
بوغازیندان یاپیشاجاق اونون قادیر پنجه​سی
اویونجاقمی گلیر سنه وطنیمین حق سسی؟
جلاد! سنمی، دئ، قیریرمیسان فدائیلر نسلینی؟
ملتیمین صاف قانی دیر قورد کیمی ایچدیگین قان!
بیر ورقله تاریخلری، اوتان منیم قارشیمدا
آنام تومروس کسمه‌​دیمی کیخسروین باشینی؟
کوراوغلونون، ستارخانین چلنگی وار باشیمدا
نسیللریم قویمایا​جاق داش اوستونه داشینی
آنام تومروس کسمه​‌دیمی کیخسرووین باشینی؟
سور آتینی، دورتنالا چاپ! مئیدان سنین​دیر، آنجاق
من گؤرورم آل گئیینیب گلن باهار فصلینی
قوجا شرقین گونشی دیر یاراندیغیم بو تورپاق
من یئتیردیم آل بایراقلی اینقلاب​لار نسلینی
من گورورم آل گئیینیب گلن باهار فصلینی

من عؤمرومون ان جانلی،
ان چؽلغین چاغلاریندا:
دولاشدیم گۆرجوستانین،
مامیرلی داغلاریندا.

سئیره چؽخدیم ایلک اوّل،
تیفلیسین یانلاریندا؛
دئدیلر کی: «دورما گل،
سورام اورمانلاریندا.

قادین بیر حؤکمودارین،
مازغاللی بیر بۆرجو وار؛
بو ایزسیز اورمانلارین،
هر یئرینده گۆرجو وار.

قارشیلار سنی قاتسو،
شن و گۆلش اۆزویله.
ایچرسن بیر ایچیم سو،
گۆرجولرین اؤزویله.

چؽخدیم من ده یوخاری،
باخاراق چؽلغین کۆره؛
چؽخدیم داغلارا ساری،
دوست اۆزلر گؤره-گؤره.

روحوم چیچکلر دردی،
نه حدی، نه حسابی؛
دادلی بیر نشئه وئردی،
کاخئتیانین شرابی.

آخشاملادیق بیر دفعه،
ریون چایی بویوندا؛
ایلندیم باخدیم کئفه،
گۆرجولرین تویوندا.

یاخشی یادیمدا قالمیش،
گاه آتلی، کا پیادا؛
اۆچ آی قدر، بۆتون قؽش
گزدیم مینقرئلیادا.

گؤرن بیلیر گۆرجوستان،
یوسونلو بیر دیاردیر؛
گۆرجوستانین جان آلان
گؤزللیکلری واردیر.

او زامان من گزرکن،
گۆرجوستان تورپاغیندا؛
قانلی بیر لکه گؤردوم
چارلیغین بایراغیندا.

سورونجا گۆرجولردن،
او سیرّین معناسینی،
آچدیلار منه بیردن،
مملکتین یاسینی.

ریون هایقیردی دوردو،
بئله اینسانلیق اولماز؛
اجل باختینی قوردو،
«آغلایان چوخ، گۆلن آز!»

آرادان کئچدی ایللر،
چارین سؤندو چؽراغی.
داریخ ائتدی دربه‌در،
او قانلی تمتاراغی.

او گۆنلر گؤردوم بیر ده
هماییللی تیفلیسی؛
ایندی باخدیم هر یئرده،
قایغیسیز یارین سسی.

ایندی آل بایراغیندا،
نه لکه، نه پاس واردیر؛
گۆرجوستان تورپاغیندا،
نه ماتم، نه یاس واردیر.

باخدیم همن گۆرچوستان،
ایندی چوخ باشقالاشمیش؛
دینججه آخان بیر سودان
ایلدیریملار چاخناشمیش.

قایالارین کوغوشونا
سؽغینمیش ایلدیریملار؛
داغلارین یوخوشونا،
دؽرماشان ایشیقلار وار...

اؤزوم گؤردوم زئماوچال،
ایشیق سالیر دؤرد یانا؛
اوغورلو باشقا بیر حال،
گلمیشدیر گۆرجوستانا.

«اینقیلاب و مدنیت» ژورنالی. ۱۹۲۹
سویوق بیر جهنم بیر یامان اؤلکه،
سویوق گۆج گتیردی سؽغیندیم کۆرکه.
بو کۆرک اولماسایدی، گلمزدی بلکه،
بو ایمانسیز قؽشین یازی خولوقدا.

بیر مکتب وئردیلر عئینی بوزخانا،
آیاقلاریم منی دویدوردو جانا.
گئجه‌لر سالدیلار کیرلی یورغانا،
دئدیلر: اول بونا راضی، خولوقدا.

اون بئش گۆن ایسته‌دیم بیر قالین جوراب،
بیر مۆسلمان اوغلو وئرمه‌دی جاواب.
من نئجه سؤیله‌ییم، کیم چکسین حساب؟
یوخدور کی، بیر عادیل قاضی خولوقدا.

گئجه قار، گۆندوز قار، آخشام-صاباح قار،
دئمزلر کی، بوردا بیر مۆعلّیم وار...
باغلامیش قاپینی جۆت آروادلیلار،
قؽزدیریب صؤحبتی-سازی خولوقدا.

یؽغیلدی هامی‌سی - آغ‌ساققال، هامپا
بویون اولدو هر شئی، بیر ده بیر لامپا.
گلدیلر: لامپا وار، شۆشه یوخ اما،
یاندیراقمی هاوا قاضی خولوقدا؟

بو کندده نه چوخدور «باش اۆسته»، «بلی»،
بئله‌لیکله ایشلر گئتمز ایره‌لی،
قورخوم بودور: اسسه کیدی یئلی،
مۆعلّیمین سؽنا سازی خولوقدا.
خولوق کندی، ۱۹۲۰
آیدین اولسون گؤزلرینیز!
گلدی باهار گۆله-گۆله.
گئدن قؽشدان قالماز بیر ایز:
گلدی باهار گۆله-گۆله،
اولدو باهار گۆله-گۆله.

چؽخسین کفندن طبیعت،
یاز یاغیشی بؤیوک نعمت.
قوی اولسون یئر اۆزو جنّت
گلدی باهار گۆله-گۆله،
اولدو باهار گۆله-گۆله.

چال قؽش! بویور، اوغور اولسون،
قؽر ساچینی جینلر یولسون.
گل آی دورنا، گل، آی دورسون.
اولدو باهار گۆله-گۆله،
گلدی باهار گۆله-گۆله.

یامان گۆنون عؤمرو آزدیر،
مؤوسوملرین گۆلو یازدیر.
اولدو باهار گۆله-گۆله،
گلدی باهار گۆله-گۆله.

بؤیوک درددیر وطن دردی،
بو قؽش سیزه آغیر گلدی.
گلین، قوشلار یازدیر ایندی.
اولدو باهار گۆله-گۆله،
گلدی باهار گۆله-گۆله.

توپلاییب بیر دسته چیچک،
دی گلین مکتبه گئدک.
تنبللیگه لعنت ائدک.
اولدو باهار گۆله-گۆله،
گلدی باهار گۆله-گۆله.

۱۹۱۷
یاواش اوچون، نازلی قوشلار،
سیزه منیم بیر سؤزوم وار:
دویدونوزسا بو یئرلردن
کیمه قالدی او یووالار؟
سیز ده، بلکه اینسان کیمی
بوراخدینیز یووالاردا
او گۆل اۆزلو بالانیزی...
یوخسا نه وار هاوالاردا؟
آمان قوشلار، من یانیلدیم،
سیزده اۆرک نور پارچاسی،
بیزده موردار یؽغینیدیر،
او محبّت کربلاسی.
سیزده هئچ بیر بابا یاپماز
بئله مۆدهیش جینایتی.
بیزیم کیمی سیزده یوخدور
آنالارین خیانتی.
گئدین، قوشلار، گئدین،
الله یاخشی یوللار وئرسین،
سیز کیمسه‌دن اینجیمه‌یین،
کیمسه سیزدن اینجیمه‌سین.
آمان قوشلار، بیلمم نه وار
بو مزارلیق عالمینده،
روحوم آیدین بیر ایز آرار
بو قارانلیق چؤل ایچینده.
وارسا سیزده آرتیق قاناد،
الله اۆچون، وئرین منه،
من ده سیزسیز غریبسه‌دیم،
اوچماق ایستر روحوم داها.
هئچ اولماسا اونو آلین،
چوخ یازیقدیر، یانینیزا،
نازلی قوشلار، سؽغینمیشام
آدینیزا، شانینیزا.

فئورال، ۱۹۱۴
دردلی سینه‌نده‌کی اسکی جؽغیرلار،
اینسان ایزلرینه بنزر، آ داغلار!
بو آغیر، اۆزوجو باخیشین منه،
قانلی افسانه‌لر سؤیلر، آ داغلار.

من دینله‌دیم، گؤزوم، گل نیشان وئر سن -
آلتین اوردولاردان، ایگید ارلردن!
کاروانلار قونوغو کؤلگه‌لیکلردن،
کیملر گلیب کئچمیش، کیملر، آ داغلار؟!

هپ کئچن میلّتدن قالمیش بو اولوس،
سونرا ووروشمالار، غوغالار سونسوز!.
سن ایسترسن سؤیله، ایسترسنسه سوس،
بیلیرسن اونلاری ازبر، آ داغلار!

کئچرکن ایگیدلر کۆردن، آراسدان،
چؽخاردی سینه‌نده قؽلینجلار پاسدان.
فقط من آنلامام توتدوغوم یاسدان،
یوخمودور اونلاردان اثر، آ داغلار؟!

گؤردون چارپیشارکن سویلار، اویماقلار،
اویناردی گؤیلرده قانلی میزراقلار؛
صاحیبی غوغادا اؤلموش قؽسراقلار،
گؤردونمو نه یازیق کیشنر، آ داغلار!

«قاف» دئیه آنارمیش سنی هر بنده،
سانارمیش کۆجونو ایگیدلر سنده.
یئتیشمیش اولسایدیم او گۆن دربنده،
بیلردیم کیمده‌دیر هۆنر، آ داغلار!

کئچرکن او جوشقون ائلخان اوردوسو،
دویدومو اۆرگین اؤلوم قورخوسو؟
اییلمه‌میش باشین، سؤزون دوغروسو،
اییلن یاشاماز، اؤلر، آ داغلار.

آلتین مدنیدیر بو یوخسول اؤلکه!
نه‌یین سالدیرمیشدی او غربی تۆرکه؟
خزر ایگیدی‌نین سسیدیر بلکه
کی، قالمیش قوینوندا گورلار، آ داغلار!

پوزولموش قالالار، تؤکولموش قانلار،
یالچین قایالاردان دۆشن اینسانلار،
مزار داشلاریندا اسکی داستانلار
سن وارکن شاهیدی نئیلر، آ داغلار؟!

کئچنلر سایقیسیز سامور چایینی،
ایگیدلر الیندن آلدی پایینی.
اؤلنین، قالانین بیلمم سایینی،
بلکه سن وئره‌سن خبر، آ داغلار!

سابوتای آدیندا بیر کوماندانی،
گؤندرمیشدی غربه گؤیلر سولطانی.
ایگید الینده‌کی موغول فرمانی،
گؤردونمو نه قوللار بۆکر، آ داغلار!

بیر گۆن گلدی: اولدو ایمانین کامیل،
کی، قورتاریر سنی قهرمان شامیل!
فلک دئدیکلری سن دئین دئییل،
نامردلر دوست یولو کسر، آ داغلار.

او زاماندان سنین دردلیدیر باشین،
آغلار گؤرونوردو تورپاغین، داشین.
او دردلی گۆنلرده یوخدو یولداشین،
یالقیزلیق ان بؤیوک کدر، آ داغلار!

بو یاخین گۆنلرده قوپدو بیر توفان،
دئوریلدی آهیندان قورولموش دؤران.
ان دار گۆنونده ده کیم ایدی قوشان،
کیم ایدی سینه‌سی سیپر، آ داغلار!؟

تیترک اللری‌یله ایختیار لزگی،
بیر مثل سؤیله‌دی. دئدیم: پک اسکی.
یئنی‌سی باشلاندی، فقط بیتمز کی...
نه‌دیر بو بیتمه‌ین جؤوهر، آ داغلار؟!

کؤیلو قؽزلاری‌نین چاتیق قاشیندا،
نه‌دیر او قاینایان غم باخیشیندا؟!
او دارغینلیق نه‌دیر بو گنج یاشیندا؟
آچ دردلی قلبینی گؤستر، آ داغلار!
1 آپرئل، ۱۹۲۰
دومانلی داغلارین یاشیل قوینوندا،
بولموش گؤزللیکده کمالی گؤی گؤل.
یاشیل گردنبندی گؤزل بوینوندا،
عکس ائتمیش داغلارین جامالی گؤی گؤل!

یاییلمیش شؤهرتین شرقه، شیمالا،
شاعیرلر حئیراندیر سنده‌کی حالا.
دومانلی داغلارا گلن سوالا،
بیر جاواب آلمامیش سورالی گؤی گؤل!

بولونماز دۆنیادا بنزرین بلکه،
زوّارین اولموشدور بیر بؤیوک اؤلکه.
اولایدی کؤنلومده بیر یاشیل کؤلگه،
دۆشه‌یدی سینه‌نه یارالی گؤی گؤل!

سنین گؤزللیگین گلمز کی، سایا،
قوینوندا یئر واردیر اولدوزا، آیا.
اولدون سن اونلارا مهریبان دایا،
فلک بوساتینی قورالی گؤی گؤل!

کسین عئیش-نوشی، گلنلر، سوسون!
دوماندان یورغانی، دؤشگی-یوسون.
بیر یورغون پری وار: بیر آز اویوسون،
اویوسون داغلارین مارالی گؤی گؤل!

زۆمرود گؤزلرینی گؤرسونلر دئیه،
شاملار بوی آتمیشدیر، اوزانمیش گؤیه.
کئچمیشدیر اونلارا غضبین نیه،
دۆشموشلردیر سندن آرالی گؤی گؤل؟

دولانیر باشینا گؤیده بولودلار،
بزنمیش عشقینله چیچکلر، اوتلار،
اؤپر آیاغیندان قوربانلار، اوتلار،
آیریلیق کؤنلونو قؽرالی گؤی گؤل!

بیر سؤزون وارمیدیر اسن یئللره؟ -
سیفاریش ائتمگه اوزاق ائللره...
یاییلمیش شؤهرتین بۆتون دیللره،
اولورسا، اولسون قوی هارالی گؤی گؤل!
۱۹۲۵
بیر گؤز آچ، ائی مست-صهبایی جهالت، قؽل نظر،
گؤر نه نووعیله پوزولموش، تارومار اولموش وطن.
باخ، نئجه دوتموش مۆسلمان عالمین خووف و خطر
هر طرفدن مؤحنت و درده دۆچار اولموش وطن.

یاتماق ایّامی دئییل، دۆنیانی توتموش قیل و قال،
لرزه‌دار ائتمیش جهانی ان بؤیوک بیر ایختیلال،
اۆمّتی قویموش فیشار آلتیندا، ائتمیش پاییمال.
«عالم-ایسلام» اولموش تمه‌ی-محو و زوال،
ورطه‌ی-اعدامه دوغرو رهسیپار اولموش وطن،
هر طرفدن مؤحنت و درده دۆچار اولموش وطن.

بیلمیرم بیزلرده‌کی بو خواب-بی‌پروا نه‌دیر؟
بو توتولموش قلب نه، بو چشم-نابینا نه‌دیر؟
جهلیدن تؤولید ائدن بو غفلت-بیجا نه‌دیر؟
باخ، بو غفلتدن نئجه مۆلک-وطن ویرانه‌دیر!
اؽشته بو ویرانه‌لیکدن خاریزار اولموش وطن،
هر طرفدن مؤحنت و درده دۆچار اولموش وطن.

دؤولت-ایسلام بیر واخت عالمه سولطان ایمیش،
اندلیسدن باشلاییب، تا خان-چینیستان ایمیش.
منبع-ایسلامه گر حبّ‌الوطن ایمان ایمیش.
اۆمّت-ایسلاما گر حبّ‌الوطن ایمنا ایمیش.
بس نئچین آخیرده بو نووعیله خار اولموش وطن،
هر طرفدن مؤحنت و درده دۆچار اولموش وطن.


آه! ایسلام عالمین محو ائیله‌دی جؤور و فیشار
بؤیله بیر اۆمّت اولارمی یئر اۆزونده پاییدار؟
بیر طرفده اؤولیالرده خیانت آشیکار.
بیر طرفدن میلّتی ائتمیش جهالت تارومار
بیر طرفدن پنجه‌ی-ظۆلمه دۆچار اولموش وطن،
گؤر نه نووعیله پوزولموش، تارومار اولموش وطن.

آه، صد افسوس، اویدوق مولّالار اووهامینه،
دستگیر اولدوق هامی زاهیدنومالار دامینه.
ذرّه‌جه سعی ائتمه‌دیک، قوومیت ایستحکامینه،
بولدو میلّیّت فنا، هم رخنه‌دار اولموش وطن،
هر طرفدن مؤحنت و درده دۆچار اولموش وطن.

«صدای-وطن»، 11 سئنتیابر ۱۹۱۲.
سما یولچولاری،
   حسرت گؤزلرم،
بو قدر گئجیکمک اولماز، دورنالار!
سیزی اۆفوقلرده گزر گؤزلریم،
نیه گلمزسینیز بو یاز، دورنالار!

هر ایل سمالاردا سؽرالاندیقجا،
گلدی قانادینیز اۆستونده باهار.
سونسوز ماویلیکده میصراعلاندیقجا،
بیر شعر سسلندی سؤزونده - باهار.

زیللنیب گؤیلره
   بۆللور گؤز کیمی،
سیزی دورنا گؤزلو گؤللر گؤزله‌ییر.
هر ایل الهیدن دۆشن ایز کیمی،
تئللر سالدیغینیز چؤللر گؤزله‌ییر.

گلین، دورنالاریم،
   تاریخ ایزییله،
دۆنندن بوگونکو عصره‌دک، گلین!
فۆضولی آرزوسو، واقیف سؤزویله،
یوللانیب باغداددان، بصره‌دن، گلین!

زامانین زهری
   چؤکسه ده یئره،
آغ سما چایی تک آخین، دورنالار!
بلکه دؤزمک اولدو چیرکلی گؤللره،
قارا اۆرکلردن قورخون، دورنالار!

قاراباغ گؤزلردی گلیشینیزی،
هر ایل یول چکردی داغلارین گؤزو.
بو گۆن یانان ائولر، —
باریت قوخوسو،
ناگاهان آچیلان
گۆلله قورخوسو
بلکه پرن-پرن ائیله‌ییب سیزی؟

اؤلوم گزن یئرده،
   گزرمی دورنا؟
قان سؽزان سولاردا،
   اۆزرمی دورنا؟
بیردن سس ائشیتدیم...
اونا های وئردیم.
دئیین، بیلدینیزمی، گؤزوم یولدادیر؟
بو گۆن دورنالاری یوخودا گؤردوم،

اوچور دورنالاریم گؤردوم، یولدادیر
اینسانلار! دایانین!
   سیز مغرور، اوجا،
باشینیز اۆستوندن دورنالار گلیر،
اونلار قیطعه-قیطعه قاناد چالدیقجا،
گؤروشه اؤلکه‌لر، دۆنیالار گلیر!

گؤیلری آینا تک
   سیلیر دورنالار،
نئجه بۆللورلاشیر سونسوز بیر عالم.
شاهانه لنگرله گلیر دورنالار،
هارا قوناجاقدیر دئیه بیلمرم.

۱۹۹۳
منیم قلبیمده‌یکن
   سن هارا گئتدین؟
ساندیم کی، الوداع دئدیم دۆنیایا،
سونرادان قالدیران
   گۆنشه، آیا،
سن منی اؤلدوردون، منی دیریلتدین.
یولومدا عطیرلی
   گۆل کیمی بیتدین،
تیکانلار اوجایدی،
   بوداقلار قؽسا.
چؽرپیلدیم کۆللره
   قان سؽزا-سؽزا،
سن منی اؤلدوردون، منی دیریلتدین.
بلکه سن بئله‌جه
   آرزونا یئتدین؟
منسه ویداع دئدیم اۆمیدلریمه.
خوش سؤزله سون قویدون
   سون کدریمه،
سن منی اؤلدوردون، منی دیریلتدین.
سن اؤزون بیلدینمی
   هئچ نه‌لر ائتدین؟
اؤلدوروب باغلادین حیاتا منی،
دیریلتدین — چوخ سئویم
   داها دا سنی،
بونونچون اؤلدوروب منی دیریلتدین؟
نیه اؤلدورورسن دیریلده‌جکسن؟
نیه دیریلدیرسن، اؤلدوره‌جکسن؟

29 مای — 5 ایون ۱۹۹۴
قارشیدا چاغلایان ماوی دنیزدیر،
اوردان بیر ماوی یول اوزانیر گؤیه!
دالغالار دیلینده الهی سؤزدور،
اوچور سمالارا "سئویرم" — دئیه.

سئوگین اۆفوقلردن ائندی منیمچین،
بنزردیم دنیزده تنها یئلکنه.
اۆرکدن آغلاسام من ایچین-ایچین،
مهریبان-مهریبان گۆلمه سن منه.

عؤمرون آیری-آیری ایزییله کئچدیک،
دردلر ده، غملر ده بیزه بللیدیر،
بیلیرم جاهاندا چوخ گئج گؤروشدوک،
یاخشی کی، گؤروشدوک، بو تسلّیدیر.

اۆمید کؤرپوسوندن حسرتله کئچدیم،
سئوگی قاپی‌سینی دؤیدوم بیر صاباح.
تعجّوب دوغوردو گؤزلرده عشقیم،
تعجّوب حئیرته دؤنرمی، الله؟

یئنه بیر ماوی یول اوزانیر گؤیه.
اۆرکده تورپاغا، سمایا حئیرت.
سئوگیسه سیرّینی آچمیر کیمسه‌یه:
سئوگی هم اؤلومدور، هم ابدیت

30 دئکابر ۱۹۹۳
بلکه سون گۆن گلیر،
   گلیر سون آخشام،
بلکه سون شعریمی یازیرام، دۆنیا!
دۆنیادان دؤرد اللی یاپیشمامیشام،
لاپ صاباح کؤچمگه
   حاضیرام، دۆنیا!
اۆمید مجراسینی
   غمه چئویردین،
سئوگی آستاناما سن کؤلکه سالما.
دؤزدوم، ساچلاریمی
   یئللره وئردین،
سن باری گؤزومون نورونو آلما.
سنین عذابینا
   جان گرک دؤزه،
گؤزلردن آخسا دا یاش گیلدیر-گیلدیر.
عذابسیز سئوگیلر
   سئوگی دئییلسه،
عذابسیز دۆنیا دا دۆنیا دئییلدیر!
ایللر شلاله تک
   شاقراق آخیرسا،
دره گۆناهسیزدیر،
   قایا گۆناهسیز.
سئوگی محوریندن
   بشر چؽخیرسا،
اینسان گۆناهکاردیر، دۆنیا گۆناهسیز.
دۆنیا، نورا چئویر اینسان عؤمرونو،
اۆمید قاپی‌سینی
   آچ آرام-آرام.
سئوگی، محبّتی ایتیرن گۆنو،
اجلی کؤنوللو چاغیراجاغام.

29 مای - 5 ایون ۱۹۹۴
(دوستومون کدرلی مونولوقو)

I
مکتبه گئدیردیم،
   سۆتول اوشاقدیم.
چئوریلیب بیر قؽزا حسرتله باخدیم.
گؤزل اۆزونده‌کی گؤزل غۆروردو.
دئیردین یئریمیر او قؽز اوچوردو.
بیزیم کۆچه‌میزدن کئچیب گئدنده،
غریبه دویغولار دوغوردو منده.

مکتبدن چؽخاندا بوردان کئچیردی،
بوردا یاشاییرمیش عمی‌سی اونون.
فقط بو گۆنه‌دک، بو نئجه سیردی،
نه قؽزی گؤرموشدوم،
   نه قوهومونو!

اوتوروب مۆعاصیر بیر مجنون کیمی،
تؤکدوم واراقلارا فیکیرلریمی.
"پاکیزه" دئیه‌رک،
دؤیوندو اۆرک:
"مکتوبو من اونا چاتدیریم گرک".

بس نئجه، نه تهر؟
جوشدوقجا حیسّلر،
سیرّیمی دوستوما آچدیم بیر سحر.
سؤیله‌دی: "بری وئر، من اؤلمه‌میشم،
صادق دوست اولموشام سنه همیشه".
(آرتیق درد وئررمیش آرتیق اینام دا،
ساده‌لؤوحلوک اولوب ایلکین بلام دا).
...من صاباح ائرکن
درسه گئدیرکن،
قؽزین قارداشلاری کسدی قارشیمی.
اونلارین الینده بؽچاق، داشدیمی؟

اۆرکده تیترییش،
   جاندا سؽزیلتی،
عشقیم تورپاقلارا قانلا یازیلدی.
فؽرلاندی باشیما
   دره ده، داغ دا،
دورموشدو "صادق دوست" آزجا اوزاقدا.

تک من دؤیولمه‌دیم، دؤیولدو سئوگیم،
تک من سؤیولمه‌دیم، سؤیولدو سئوگیم.
سؤیولدو، تاپداندی، یئللره گئتدی،
آجیسی آیلارا، ایللره گئتدی،
سؽزلادیم اۆرکدن من یانا-یانا،
بیر گۆن قولاقلاریم نه‌لر ائشیتدی؟
قؽز اره گئتدی.
بیلمه‌دیم غۆرورو بس هارا گئتدی؟

II
بو گۆن یئنه منی عئینی بیر آدلا،
طالع ایمتاحانا چکیر عینادلا.
ائشیت اۆرگیمی، بگ‌زاده خانیم،
اؤزو ده، سؤزو ده، ائی ساده خانیم!
ایلکین سنی گؤردوم، اوزاق بیر ایلده،
مردانه دوستومون داییسیگیلده.
دایاندیم حئیرتله،
باخدیم ریقّتله.
باخماغا حۆقوقوم یوخ ایدی، باخدیم،
ائله بیل سحیرلی یوخویدو، باخدیم.
مه سوسدوم، قارشیمدا ایلاهه دوردو،
گؤزلر گؤزللیگی گؤرمه‌سه کوردور!
سنین طالعینه گلدی توفانلار،
سئوینجه شریکدی آهلار، آمانلار.
اۆرک جان آتیرکن آغ گۆندوزلره،
طالع کدر سپدی قارا گؤزلره.
دۆنیانی نه رنگده،
   نه گۆنده گؤردون؟
ناگاه قارا گلن دۆگون ده گؤردون!

سنه قاناد وئردی سنین ایراده‌ن،
متین ایراده‌ن!
هر شئی دییشسه ده یئر کۆره‌سینده،
تکجه دییشمه‌دی گؤزللیک سنده.
چوخ واخت سئوینج یاتیر،
   کدر آییقدیر،
عاقیللی گؤزللیک باش اوجالیقدیر.
شفا دا تاپمیشام آغیر گۆنده من،
او ظریف اللرین مرحمتیندن.
بلکه ده "پاکیزه" آدلی محبّت،
دۆنن خیال ایمیش، بو گۆن حقیقت،
بیر عؤمور یول کئچدیم، قلبده پاکیزه،
دئدیم کی، پاک سئوگی دۆشسون پاک ایزه!
بیر عؤمرون اوّلی، بیر عؤمرون سونو،
یئرلر، گؤیلر قدر فرق دویسام دا من،
طالعین دؤیدوگو اینسان اوغلونو
دؤین اولاجاقمی بو گۆن گؤره‌سن؟
من دۆنیا اۆزونده نه قدر وارام،
وارام آلنی آچیق،
   وارام اۆزو آغ.
هئچ نه‌دن، هئچ کسدن من کی، قورخمورام،
آمانسیز طالعدن قورخورام آنجاق!
ایستردیم سسیمی قلبین ائشیتسین،
اگر ائشیتمه‌سه، سن بیر نفسه،
اوخویوب مکتوبو جؽر، توللا گئتسین.

هر واراق پارچاسی اوندا، پاکیزه،
قوش تک قاناد آچار گئدر-گلمزه.

16-20 نویابر ۱۹۹۳
منه بیر مادر-شفقت وطنیمدیر، وطنیم،
منه آغوش-محبّت وطنیمدیر، وطنیم.
منه بیر سئوگیلی جنّت وطنیمدیر، وطنیم،
منه مأوای-سعادت وطنیمدیر، وطنیم.
منه سرمایه‌ی-عیزّت وطنیمدیر، وطنیم،
مظهر-پاک-طبیعت وطنیمدیر، وطنیم.

وطنین فیکریدیر افکاریمی تنویر قؽلان،
نشئه‌‌ی-عشقی بۆتون روحیمه تأثیر قؽلان،
بوینوما رشته‌ی-آمالیمی زنجیر قؽلان،
منه حبّ‌الوطن آدابینی تفسیر قؽلان،
دین و ایماندان عیبارت وطنیمدیر، وطنیم.
منه مأوای-سعادت وطنیمدیر، وطنیم.

زاهیدا! سن هله گئت شئیخ-ریاکاره یاپیش،
عاشیقا! سن ده فقط دامن-دیلداره یاپیش.
شؤوق-وۆصلتله سر-سیلسیله‌ی-یاره یاپیش،
منه کاشانه‌ی-وۆصلت وطنیمدیر، وطنیم،
منه مأوای-سعادت وطنیمدیر، وطنیم.

غۆصّه‌ی-فیرقت-مادر منی ناشاد ائله‌دی،
غم-هیجران-وطن کؤنلومو برباد ائله‌دی،
گۆلشن-شعریده طبعیم قوشو فریاد ائله‌دی،
مۆرشید-حۆسنو منی مسلکه ایرشاد ائله‌دی.
فضل-اؤولای-طریقت وطنیمدیر، وطنیم،
منه مأوای-سعادت وطنیمدیر، وطنیم.

وطن آمالیدیر اینسانه وئرن ذؤوق-حیات،
هپ بو ذؤوقیله مۆحیّا بولور اسباب-نیجات،
سرنویشتیمده یازیلمیش منیم اۆشبو کلمات:
ثابیتا! خیدمت اۆچون قؽل وطن اوغروندا ثبات.
دئگیلن لایق-خیدمت وطنیمدیر، وطنیم.
مظهر-پاک-طبیعت وطنیمدیر، وطنیم.

«صدای-وطن» ۱۳ آپرئل ۱۹۱۳
آه چکیر، های سالیر دردلی مئشه‌لر.
میلّتین گؤره‌جک گۆنلری وارمیش.
مردلیک اۆزرینده اوجالان شهر،
ساتقینلیق اؤنونده گۆجسوز قالارمیش.

   دئدی گؤیلر ده آغی،
   رنگی رنگه قاتدیلار.
   بو ذی‌قیمت تورپاغی
   نه قیمته ساتدیلار؟

   بولودلار هالای چکیر،
   سولور تزه پؤهره‌لر.
   "اریم‌گلدی" های چکیر،
   اوغولداییر دره‌لر.

اوجا داغلاری دا بو گۆن یاش بوغور،
قایادان یئتیم تک باخیر قالالار،
نه اوردا گؤزله‌ین بیر گلین دورور،
نه چارپاز یوللارلا گلن بیر ار وار.

ناموس تاپدالاندی بیز نئجه دؤزدوک،
یئر یاندی، گؤی یاندی بیز نئجه دؤزدوک.
دؤزدوک...
گۆناهکاری بیز اؤزوموزدوک،

دئیین من بو دردی
چکیم نه قدر.
آهیمدان آسیمان قوی پارچالانسین
گۆنشله یاناشی دوران بیر شهر،
ظۆلمت اؤولادی‌نین الینده قالسین؟
واقیف مزاریندا گلدی دهشته،
داش‌آلتی کۆلگی — پریشان روحو.
گؤرن نئجه دؤزدو بو خیانته،
اۆزئییر گنجلیگی، ناتوان روحو.
یاشیل کؤلگه‌لیکدن سۆروندو اؤلوم،
گؤزللر الوداع دئدی حیاتا.
— آتا، اؤلدور منی قوربانین اولوم،
اؤلوم-اسیرلیکدن خوشدور، آی آتا!
آتا سندیرله‌دی، تیتردی دوردو،
بیر گۆلله قؽزینا،
بیر گۆلله اؤزونه
گؤزلری یاشاران او آتا ووردو،

دۆنیایا بخش ائتمیش
   اؤز اؤولادی‌یلا
او گئتدی دۆنیادان غئیرت-آدی‌یلا.
ائشیتدیم، قلبیمده
   قانیم دا دوندو.
بیر نسلین عیصمتی
   بئله قوروندو.
فیکیر آسیر منی داردان
دؤنه-دؤنه بو گۆن، الله!
اوجا شوشام یوخولاردان
حقیقته دؤنسون، الله
قوووب یادی تورپاغیمدان،
خالقیم قیصاص آلسین، الله!
سرچه‌لرین جایناغیندا
لاچین نئجه قالسین، الله!

قایتار جاه-جلالیمی،
اوجا الله، قادر الله!
یئرله-یئکسان خوجالیمی
زیروه‌لره قالدیر، الله!

میلیون قرینه‌دیر،
   مین قرینه‌دیر.
ویجدان اۆفوقوموز صافدیر، تمیزدیر.
بیز ایندی بیلدیک کی،
   ساتقینلیق نه‌دیر:
کۆرگه سانچیلان اؤز گۆلله‌میزدیر.
سؤزلریم بیتمه‌ییر... سوسمور هارای، آه!
خیالاً گزسم ده بئش قیطعه‌نی من،
اؤز شوشا قیطعه‌مه قاییدیب صاباح،
قویارام شعریمه سون نۆقطه‌نی من!

۱۹۹۲

"آتامی، آنامی خوجالیدا اؤلدوردولر. اریک
آغاجیمیزی یاندیردیلار... ایندی یوخولاردا
همیشه اریک آغاجیمیزی چیچکله‌ین گؤرورم"
قؽزجیغازین دئدیکلریندن

او، یاندی، آتشی
توتدو عالمی،
ائندی یئره گۆنش —
گؤیلرین تاجی.
قانلی جینایته
عابیده کیمی،
یۆکسلدی قاپقارا
اریک آغاجی.
رذالت سسلندی
بۆتون جاهاندا،
بو آلچاق آدینا
یاراشیر آنجاق!
آغاج صاحیبینه
گۆج چاتمایاندا
آغاجین اؤزوندن
اینتیقام آلماق!
سن ائی حقیقتی
اونودان یاغی،
دئ، نه ائده‌جکسن
بس قیصاص چاغی؟
قؽشین یوخوسوندان
اویاندی تورپاق،
دۆنیانین گؤزلری
اریکده قالدی.
— باهار - نفسینی
دۆنیادا تورپاق،
کؤکلردن
بیر شیو اوجالدی.
عزیز آناسیدیر
وطن — آغاجین،
آنا گؤزلری‌نین
یاشی دایانمیر.
دوغما تورپاغیندا
بیتن آغاجین،
بوداغی یانسا دا،
کؤکلری یانمیر.
اریگین بیر یئنی
بوداغی دوغدو.
بوداغا آنا تک
سۆد وئردی کؤکلر.
اوجالدی سمایا،
گۆنشه دوغرو،
گلدی بو تورپاغی
سجده‌یه گؤیلر.
بیر آیدا بوی آتدی
بوداق بیر قولاج،
داغ اونو اویاتدی
اؤز نفسی‌یله.
دۆنن یوخولاردا
گۆل آچان آغاج،
بو گۆن چیچکله‌دی
یاز نفسی‌یله.
یاد گؤزلر آغاجا
کینله باخدی کی...
اللر گؤی بوداغی
کسمه‌یه گلدی.
گؤیلرده ائله بیر
شیمشک چاخدی کی،
شیولر کسیلمه‌دی،
اللر کسیلدی.
چیچکلر تورپاغین
آرزو-کامیدیر،
گۆندوز ده دۆشمنچین
گئجه اولاجاق...
بو هله طبیعت
اینتیقامیدیر،
گؤر اینسان قیصاصی
نئجه اولاجاق!
قؽزیم، کؤرپه بوداق —
چیچک آچدیقجا،
قلبین اورا قونان
گؤیرچین اولدو،
گۆنش یولوموزا
ایشیق ساچدیقجا،
سنین یوخولارین
قؽزیم، چین اولدو!

۱۹۹۲
ایریشمک حؤرمت دئییل،
   صمیمی سؤز حؤرمتدیر.
دیل دئین دهشت دئییل،
   اۆرک دئین دهشتدیر،
آه چکمک حسرت دئییل،
   درده دؤزمک حسرتدیر.
باغیرماق جۆرأت دئییل،
   سوسان مردلیک، جۆرأتدیر.
های-هارای نیفرت دئییل،
   قیصاص آلماق نیفرتدیر.
سؤز هله غئیرت دئییل،
   خئیرخواه ایش غئیرتدیر.
باغیرماق شؤهرت دئییل،
   سسسیز گلن شؤهرتدیر.
یؽغدیغین ثروت دئییل،
   پایلادیغین ثروتدیر.
وصف ائتمک حئیرت دئییل،
   سجده ائتمک حئیرتدیر.
...دیل دئین دهشت دئییل،
   اۆرک دئین دهشتدیر.

8 یانوار ۱۹۹۳
گؤز آچدیغیم قدیم تورپاق،
دایاغیمسان سن دۆنیادا.
دوغما آنام، ائی مهریبان،
ائی قهرمان، آذربایجان!
آددیم-آددیم قوجاغیندان،
اودلو سئللر چاغلاسا دا.
حسرت قالدین سن ایشیغا،
زامان-زامان، آذربایجان!
یاد ائللیلر داملا-داملا
آل قانینی سوردو سنین،
کیملر سنین گؤز تیکمه‌دی
تورپاغینا، آذربایجان!
بایراغینی ائندیردیلر،
آنجاق اؤزون اییلمه‌دین،
آلقیش بو گۆن او اوجالان
بایراغینا آذربایجان!
سحر کیمی جاوان سنسن،
تاریخ کیمی قوجا سنسن.
فاتحلری دیز چؤکدورن،
وۆقاریمسان، آذربایجان!
اؤز مۆقدّس داغلاریندان،
گۆنش کیمی اوجا سنسن.
یئر اۆزونده منیم اودلار
دیاریمسان، آذربایجان!
سحرلرین قوی آچیلسین،
تزه نورلو باهار ایله،
گله‌جگه مرد آددیملا،
اوغورلا گئت، آذربایجان!
شهیدلرین آل قانیندان،
لاله آچمیش یوللار ایله،
ایستیقلالین صاباحینا
غۆرورلا گئت، آذربایجان!

۱۹۹۱
سولاری چاغلایان
   عۆمّان صحرادا،
آغاپپاق آدادیر هر تیترک چادیر.
اریییر تۆستو تک
   دومان صحرادا،

چادیرا سؤیکنیر سؽرا چادیرلار.
اۆفوقدن اۆفوقه گئدیب چاتیرلار.
ائله کی کۆلکله آغ قار النیر،
صحرادا دهشتلی هارای سسلنیر.

قاچقینلار سو اۆچون قاچیر اوباشدان،
یوللاردا پالچیغا، زؽغا باتیرلار.
سویوقدان، کۆلکدن، قاردان، یاغیشدان
اونلار چادیرلاردا نئجه یاتیرلار؟

اوشاق "چؤرک" دئیه غملی دایانمیش،
گؤزلر یول چکمکدن آلاجالانمیش.

تیتره‌ییب دهشتلی یئللر اؤنونده
هر اۆرک — ائله بیل یارالی بیر قوش.
دؤرد یاندان آخیشان سئللر ایچینده
آنانین دؤشونده سۆدو قوروموش.

بدنلر نه دمیر، نه ده کی، تونجدور،
ان ضعیف جانلیدیر ظریف جانلیلار.
سویوق توفاندان دا داها قورخونجدور،
اینسان طالعینه سویوق‌قانلیلار.

اونلار کئفه باخیر — آزاجیق گئنده،
وورور بالا-بالا، دئییب گۆلورلر.
بورا هومانیتار یاردیم گلنده،
بیزیم "هومانیستلر" یاری بؤلورلر.

ائی قار، قؽش گلمه‌میش نیه یاغیرسان؟
تورپاقلار آغاپپاق، سولار قاپقارا.

سن ده گؤی قۆبّه‌سی!
   ماوی چادیرسان
رحم ائله یئرده‌کی بوز چادیرلارا!

کاش من اؤز کؤکسومو
   یارا بیله‌یدیم،
بو درد ده منیمدیر، بو غم ده منیم.
کاش ائله بیر چادیر قورا بیله‌یدیم،
هامی ایسینه‌‌یدی سینه‌مده منیم.

12 دئکابر ۱۹۹۳